rss search

next page next page close

Emerging Church V: Einde evangelisatie.

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging Church”. Klik op de links om de andere artikelen behorende bij deze serie te lezen.

1. Emerging Church: De nieuwe kerk

2. Emerging Church: Als Jezus zijn.

3. Emerging Church: Kerk en wereld.

4. Emerging Church: Over appels, bomen en bijeenkomsten.

5. Emerging Church: Einde evangelisatie. 

 

Hier is de evangelisatie-paradox. Je evangeliseert om een ander te overtuigen om Jezus te gaan volgen. Maar dat „evangeliseren” is soms zo’n onprettige activiteit, dat de persoon tegenover je denkt: „ik bekeer me maar niet, want straks moet ik ook zo gaan evangeliseren!” Wie heeft dat nooit gedacht toen Jehova’s getuigen aan de deur kwamen? „Ik laat me niet door hen overtuigen, want straks moet ik ook deur-aan-deur met een Wachttoren-blaadje!”

„Vriendschap-evangelisatie”, zeggen sommigen, „dat is de meest effectieve en prettige manier om te evangeliseren”. Maar vriendschapsevangelisatie is net zo paradoxaal. Op het moment dat je bevriend raakt met een niet-gelovige om die persoon tot bekering te laten komen, is de relatie per definitie niet meer vriendschappelijk. Het is ongelijkwaardig („ik ga jou de waarheid vertellen”), het is niet open (jij hebt een verborgen agenda) en je neemt de ander niet zoals hij/zij is.

Natuurlijk is evangelisatie meer dan het uitdelen van folders op de hoek van de straat. En natuurlijk is vriendschapsevangelisatie – als het goed is – getuigen van Jezus bij de mensen die op spontane wijze je vrienden zijn geworden. Maar de term „evangelisatie” is zo’n beladen term geworden dat de Emerging Church het tot symbool heeft gemaakt van hoe-het-niet-moet. Schaf maar helemaal af, zeggen veel Emerging Churches.
Mijn mening? Leer van Emerging Churches en neem het hele concept eens goed onder de loep. Hier volgen een aantal gedachten. Ze zijn van mij, maar geïnspireerd op het gedachtengoed van de Emerging Church.

Evangelisatie is niet: reclame maken

Als een bedrijf reclame maakt voor een product dan is dat niet uit oprechte liefde voor de klant. Het bedrijf wil verkopen en verdienen. Er worden allerlei creatieve campagnes verzonnen om de aandacht van de klant te krijgen. Het product wordt zo aantrekkelijk mogelijk gepresenteerd. Er wordt (meestal) niet gelogen maar dat scheelt niet veel.
Als een kerk reclame gaat maken voor het Christelijk geloof, dan wordt het geloof in een aantrekkelijke verpakking gestopt. Jezus wordt een vriend, God is alleen nog maar Liefde. Moeilijke aspecten passen niet in het doosje en worden verkleind of weggelaten. Het christendom is veel te weerbarstig, veel te stevig, veel te zwaar, veel te veelzijdig om in een slogan te vatten. Geen reclame maken dus. Wel moderne middelen gebruiken om helder inzicht te geven in wat we als Kerk geloven.

Vereenvoudig het christenzijn niet

Christen zijn is niet het hebben van een aantal geloofsovertuigingen. Het is veel meer. Het is overgave aan God in de meest brede zin. In de laatste decennia is in het rijke westen het volgende verkondigd: aanvaard Jezus offer voor jou, en als je dat doet ontvang je vergeving en mag je naar de hemel. In deze plukken we de vruchten van die verkondiging. De kerk zit vol met christenen die geloven in God, maar daar totaal niet naar leven. Als we blijven evangeliseren zoals we dat in de afgelopen decennia hebben gedaan, komen er nog meer van dat soort christenen bij. En dat willen we toch niet?
De Emerging Church focust op veranderde levens, niet op veranderde overtuigingen. Eerst laat je een andere manier van leven zien. Als dat een buitenstaander inspireert, zal hij/zij ook proberen anders te leven. Dan blijkt dat hij/zij God nodig heeft en komt hij/zij tot een ander geloof.
Even een vraag tussendoor: Leef jij je leven zo, dat het een inspiratiebron is voor niet-gelovigen? Zoniet, wacht dan nog even met evangeliseren totdat je God de ruimte hebt gegeven om je levenswijze op orde te brengen.

Wees niet selectief

Veel christenen zijn selectief in met wie ze over het geloof durven te praten. Jammer en lastig in een land als Nederland, waar zoveel Moslims, Boeddhisten, overtuigde atheïsten en orthodoxe Joden wonen. Daarmee passen we een soort van selectie toe. Mensen die niet uitgesproken zijn over hun geloof mogen over Jezus horen, maar mensen die een ander geloof aanhangen dan wij, krijgen niets. Maar de band Casting Crowns zingt het in één van hun liederen (If we are the Body): De prijs die Jezus betaalde is veel te hoog, dat wij selectief mogen zijn wie wel en wie niet mogen bij Hem mogen komen. Waar zijn we als Christenen bang voor? Dat de ander ons er uit-redeneert? Dat is onmogelijk als je over je persoonlijke geloof en ervaringen praat. Dat we als arrogant worden bestempeld? Dat zou geheel onterecht zijn aangezien het christendom niet een superieur denksysteem is, maar een persoonlijke relatie met God. Of zijn we bang dat we occult belast worden door met die ander om te gaan? Voor die gedachte is geen enkele Bijbelse grond.
Binnen de stroming van de Emerging Church vind je geen angst om het gesprek aan te gaan met anders-gelovigen. Toch wordt heel verschillend gedacht over andere godsdiensten. Zo gaat Sean Stillman van “Zac’s Place” veel om met de lokale Moslims zonder ze te willen bekeren. Hij hoopt dat ze na vijf of tien jaar iets van Jezus’ genade zullen zien in zijn leven en dat dat hen zal overtuigen. Pip Piper neemt echter een extreem standpunt in. Hij gelooft dat we zij-aan-zij met andere religies op geloofsreis moeten gaan en van elkaar kunnen leren.
Ik kan me vinden in Stillman, maar ben fel gekant tegen het standpunt van Piper. Hij relativeert zijn eigen gelijk tot op het punt dat die andere geloven net zo waar zijn. Dat klinkt prachtig in een talkshow op TV, maar ik hoor Jezus dat niet zeggen. Jezus stelt dat het heil uit de Joden is (Joh. 4:22). Punt. En dat Hij de zoon van God is. Punt. Jezus stierf vanwege zijn radicale uitspraken. Stefanus ook. En Paulus vervloekte iedereen die de kern van het evangelie durfde te veranderen (Gal. 1:8 en 9). Ook Paulus stierf vanwege zijn radicale boodschap. Wie stelt dat Jezus’ radicale/extreme boodschap niet van deze tijd is, die heeft weinig historisch besef. Jezus’ boodschap is in geen enkele tijdsperiode omarmd.

God is aan het werk in de wereld

De kerk is het lichaam van Christus. Dat wil zeggen dat Jezus in en door de kerk heen werkt. Dat wil niet zeggen dat Jezus alléén werkzaam is binnen de kerk! Ook buiten de kerk zie de Heilige Geest krachtig werken. Niemand heeft daar moeite mee als het ver van huis gebeurt. Moslim(a)s die over Jezus dromen bijvoorbeeld. Of wat ik een tijd geleden op een videoband (ja, zo lang geleden) zag: een volk met een primitief volksgeloof dat uitstekend aansloot op het evangelie. Maar staan wij er ook voor open dat God ook door niet-christenen kan spreken en werken? Hier zou ik een overweldigend aantal schriftplaatsen kunnen noemen waar God niet-gelovigen gebruikt om namens Hem te spreken. En ook heb ik meerdere keren ervaren dat God op wonderlijke manieren aan en door niet-gelovige mensen duidelijk maakt dat Hij er is.
De Emerging Church opent ramen en deuren van de kerk en gooit muren om zoals nog niet eerder vertoond is. Dat is nodig én gevaarlijk. Dat het nodig is, ziet bijna iedereen wel in. Dat het gevaarlijk is blijkt uit uitspraken van Emerging Church leiders die zo nauw aansluiten bij de hedendaagse cultuur dat ze er helemaal in opgaan.
Maar Jezus’ boodschap is niet Postmodern. En dat is maar goed ook want na deze Postmoderne episode komt er weer een ander wereldwijd paradigma. En daarna misschien weer een ander. Totdat Jezus terugkomt.

 

 


next page next page close

Emerging Church IV – Over appels, bomen en bijeenkomsten

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging Church”. Klik op de links om de andere artikelen behorende bij deze serie te lezen.

1. Emerging Church: De nieuwe kerk

2. Emerging Church: Als Jezus zijn.

3. Emerging Church: Kerk en wereld.

4. Emerging Church: Over appels, bomen en bijeenkomsten.

5. Emerging Church: Einde evangelisatie. 

 

De Emerging Church is heel anders dan de kerk. Anders dan de traditionele kerk, dan de zoekersgerichte kerken, dan de vrij recente generatie-X kerken en anders dan huiskerken. Dat bindt de Emerging Church-kerken samen. Maar het hebben van een gezamenlijke vijand – nou ja, iets waar je je tegen af kunt zetten – geeft je geen identiteit. Noemen wat je niet doet wil nog niet zeggen wat je wél doet.

Zo hebben veel Emerging Churches afgedaan met de kerkdienst. Er is geen centrale bijeenkomst meer, de hele kerk komt samen in kleine kringen, dat is alles. Die kringen worden niet gevormd uit een groter bestand van leden, nee, iedere kring breidt zichzelf uit, heeft zijn eigen administratie (of helemaal niet) en heeft zijn eigen dominee, ouderlingen en diakenen (of helemaal niet). Gemeenschap in de meest pure vorm. Kerk-zijn hoeft voor de Emerging Church ook niet meer georganiseerd te worden. Alle kerkstructuren die niet ten dienste staan van de gemeenschap worden weggesneden.

Je vraagt je af of dit nog wel een kerk is. Die vraag is aan verschillende Emerging Churches gesteld. Ja, zeggen de Emerging Churches in koor. En theologisch gezien hebben ze gelijk: waar twee of drie vergaderd zijn in Mijn naam, zegt Jezus, ben ik in hun midden. Overal waar broers en zussen elkaar ontmoeten in de naam van Jezus, daar is de kerk. Ingewikkelder hoeft het niet te worden. De vraagsteller zal bij zichzelf te rade moeten gaan wat voor verplichtingen hij of zij de kerk op wil leggen. De traditionele manier van samenkomen hoeft niet de Bijbelse manier te zijn. Het gebeurt zo vaak dat we de Bijbel belijden, maar de traditie naleven.

De tweede vraag die je stelt is: wordt het niet te gauw een praatclubje? Of een christelijke versie van de televisieserie Friends? Dit hoeft niet zo te zijn. Sommige Emerging Churches vragen veel meer commitment dan enig andere kerk. Een kerk in Leeds (GB), Revive, vraagt bijvoorbeeld van ieder lid om één of twee kerkleden te houden aan vijf grondwaarden. Men neemt de verantwoordelijkheid voor elkaar. Kerk-zijn wordt heel erg serieus genomen.

Maar in hoeverre is dit concept van kerkzijn anders dan van een gemiddelde protestantse kerk? De meeste kerken die ik ken, zijn verdeeld in kringen. Er wordt vaak van ieder lid verwacht deel te nemen aan een kring. In veel kerken zegt men zelfs: “We zijn niet een gemeente met kringen, maar een gemeente van kringen.” Daarmee wordt bedoeld dat het samenkomen in de kring essentiëler is voor het kerk-zijn dan wat dan maar ook. Waar heel veel Emerging Churches de nadruk leggen op samenkomen in kringen, doen veel ‘gewone’ kerken dat ook.

De appel valt dus toch niet zo heel ver van de boom. Maar omdat de appel zichzelf Emerging Church is gaan noemen, probeert de appel zo ver mogelijk van die oude(rwetse) tradionele boom af te komen. De kerkdienst is (te vaak) een symbool van traditionalisme, dus ligt het voor de hand om zich daar van af te zetten. De Emerging Church doet niet meer aan kerkdiensten omdat de angst groot is dat de Emerging Church weer terugveert naar een tradionele manier van kerkzijn.

Het is niet erg dat de Emerging Church zich afzet tegen het oude. Het is juist verfrissend. Schaf de liturgische kerkdienst maar eens af en keer dan terug naar wat in de Bijbel (bijv. 1 Cor. 14) wordt gezegd over kerkdiensten. Probeer met kennis van het Woord nieuwe vormen van samenkomen te ontdekken.

De meeste kerken hebben de luxe niet om de kerkdienst af te schaffen. Zacht uitgedrukt zou niet ieder kerklid daarmee instemmen! En ook dat is niet erg. Want wat blijkt? Sommige Emerging Churches (Zoals Waters Edge en Vineyard Central in de VS) houden, na de kerkdienst afgeschaft te hebben, een aantal jaren later toch weer gezamenlijke bijeenkomsten. De kerkdienst lijkt onlosmakelijk verbonden te zijn met de kerk en het zit er voorlopig niet in dat de kerkdienst (in de zin van de samenkomst van de gehele gemeente) gaat verdwijnen voordat Jezus terugkomt. Die toekomstvoorspelling durf ik te doen met het oog op het verleden. Nog nooit in de afgelopen 2000 jaar heeft een grote kerkelijke stroming de kerkdienst afgeschaft.

De Emerging Church denkt qua visie op bijeenkomsten niet heel veel anders dan de meeste andere kerken. Maar ze doen beter hun best om de visie waar te maken. Veel kerken zeggen wel dat ze het kringenwerk belangrijker vinden dan de kerkdienst, maar al het geld rolt toch richting diezelfde kerkdienst. Denk aan het gebouw (heb je niet nodig voor kringenwerk want dat kan thuis) en denk aan de voorganger (vaak meer bezig met de preek dan met de kring). Waar de Emerging Church wél een gezamenlijke kerkdienst houdt, heeft men de visie om ieder lid te laten participeren in de kerkdienst. Dit gebeurt dan ook. Dat ieder iets bijdraagt in de dienst (1 Cor. 14:26) en dat iedereen elkaar aanspoort om lief te hebben en goed te doen staat in iedere bijbel en toch laten de meeste kerken dat tijdens de dienst allemaal over aan de voorganger.

Misschien moet de oude kerkboom een beetje richting de Emerging Church appel. Helaas zijn bomen niet zo goed in beweging te krijgen. Behalve als ze omgehakt worden. En dat is een waarschuwing voor alle kerken.


next page next page close

Kerk en dertigers 2.0

In september 2012 bracht de PKN een verkennend onderzoek uit: Kerk en Dertigers 2.0. Voor mensen die zich (inmiddels) afvragen waar de dertigers zijn gebleven en het ook echt willen weten, is dit onderzoek zeer de moeite waard. Het is hier te downloaden.

Mijn reflectie op het rapport, om kort te gaan: zeer goede beschrijving van de leeftijdsgroep, schokkende cijfers over kerkverlating en niet-zo-bruikbare aanbevelingen. Aangezien die aanbevelingen maar één pagina beslaan van de 39, vind ik het een interessant document.

Blz. 23 Kerk en Dertigers

Veelzeggend vind ik het grafiekje op pagina 23. Ruim 40 procent van de ouderen van 65-75 is kerkelijk en orthodox-christelijk. Van de jongere generaties nog maar 15 tot 20 procent. Wat ook blijkt uit het grafiekje is dat er in generaties van 40 jaar en ouder meer kerkelijke mensen zijn dan mensen die zichzelf als orthodox-christelijk beschouwen. Er zijn veel veertig-plussers die zich sterk verbonden voelen met de kerk als instituut zonder dat ze daadwerkelijk geloven in wat de Bijbel leert. Dit is aan het verdwijnen. De generaties onder de veertig voelen zich minder verbonden met de kerk als religieus instituut wat een omkering in de grafiek veroorzaakt. Kerklidmaatschap zakt weg, orthodoxie komt terug. Veel jongeren (en daarmee bedoel ik 40-) geloven in de God van de Bijbel maar peinzen er niet over om zich bij een kerk aan te sluiten.

Het spirituele, morele, religieuze is niet minder bij de dertigers, volgens het rapport. Het wordt echter anders beleefd, niet meer in kerkelijk verband maar meer persoonlijk. Op bladzijde 23 noemt het rapport dat het in Nederland ontbreekt aan een gemeenschappelijke taal om te spreken over spiritualiteit en God. Hierin zie ik het uiteindelijke resultaat van het feit dat de kerk een eigen “kerktaal” heeft ontwikkeld en jarenlang die kerktaal heeft gekoesterd als een schild tegen de buitenwereld. Dat in de laatste decennia ook de kerkleden niet zo goed meer wisten wat die woorden betekenen deed er voor hen niet toe. Het geloof werd binnen de kerk beleefd en bij voorkeur met de woorden die ze gewend waren. Niet buiten de kerkmuren en ook niet met de taal van de straat, want dat is niet sacraal. Ongemerkt is er een nieuw kerklatijn de kerk binnengeslopen. Een taal die niemand buiten de muren van de kerk spreekt en waar men dus eigenlijk ook weinig tot niets bij beleeft. En dat kerklatijn wordt tot mijn ontsteltenis nog steeds in heel veel kerken – Reformatorisch, Evangelisch en ook Charismatisch – gesproken. Geen wonder dat er niet meer over geloof wordt gesproken in het dagelijks leven. Dan moet je dat doen in de bewoordingen van de dominee of de voorganger. En dat klinkt wel heel erg gek bij de buurvrouw of in de supermarkt. (Als jouw kerk een dominee heeft die met gewone woorden spreekt op de preekstoel, dan heb je geluk!) We zijn er aan toe dat in de kerk weer gewoon Nederlands wordt gesproken. En dat de boodschap meer gaat aansluiten bij de dagelijkse praktijk. Hoe werkt de Heilige Geest door jouw en jouw situatie heen op straat, op school en op het werk?

Meerdere malen maakt het onderzoek melding van het feit dat de dertiger kwaliteit verwacht, bijvoorbeeld op pagina 25. Koren op mijn molen; ik roep het al zo lang. Waar ik ook blij van word is dat het rapport er melding van maakt dat dertigers het erg prettig vinden als het “helder [is] waar de kerk voor staat” (ook op pagina 25). Kerken die zichzelf beschouwen als “ontmoetingsplaatsen voor geloofsgesprek” inspireren niet. In plaats van het leven doel en richting te geven, communiceren ze dat er eigenlijk geen doel of richting bestaat. Dat is een deprimerende, verlammende boodschap die de Stichter van de kerk zeker nooit heeft willen brengen.

De hoofdzaak van het rapport (wat mij betreft) staat op pagina 26. “Men concludeert dat dertigers ervaren dat hun belevingswereld niet aansluit op die van de kerken. De relevantie van geloven of kerkgang voor het dagelijks leven wordt gemist: wat betekent het nu hier en nu?” Laten we hier mee aan de slag gaan. Maar niet op de manier die de auteurs aanbevelen. Eén van de belangrijkste aanbevelingen is dat we de kerk niet meer moeten beschouwen als iets wat uit leden bestaat, maar uit bijeenkomsten. De kerk zou een “oase” moeten zijn waar je “op verhaal kan komen, waar je rust en energie kunt opdoen, je kunt bezinnen op levensvragen, enzovoorts.” Die (toevallige of georganiseerde) bijeenkomsten, dat is de kerk. Ik kan daar niets mee. En de meeste kerken, denk ik, ook niet.

De aanbeveling gaat voorbij aan wat de kerk eigenlijk is. De aanbeveling sluit aan bij de behoefte van veel dertigers maar gaat daarbij voorbij aan de vraag of het aan de kerk is om aan die behoefte tegemoet te komen. De kerk is niet een soort van overheidsorgaan die ten dienste is van de maatschappij, maar een lichaam die ten dienste staat van het Hoofd, Jezus Christus. Het Hoofd bepaalt welke beweging het lichaam maakt, en niet de dertigers of welke leeftijdsgroep dan ook. Als er in de maatschappij grote behoefte is aan religieuze gesprekken, misschien moeten scholen en universiteiten daar dan in voorzien. Of misschien moet er een nieuwe organisatie voor worden opgericht. Een maatschappelijke organisatie, want maatschappelijke behoeften moeten worden vervuld door maatschappelijke organisaties.

Waarom nemen kerken het dan op zich om deze maatschappelijke behoefte te vervullen? Omdat het verlangen naar volle kerkbanken heel groot is. Een volle kerk is een succesvolle kerk, denken we onbewust. Maar dat is niet wat de Bijbel zegt: een succesvolle kerk is een kerk waar liefde is, gehoorzaamheid aan God, bewogenheid voor alles wat kapot is en de proclamatie van een heldere bovennatuurlijke boodschap. Als door vervolging zo’n kerk leegloopt, dan is het nog steeds een succesvolle kerk. Gek genoeg blijkt overigens dat zulke kerken door vervolging heen groeien.

Kunnen we dan niets voor dertigers doen? Natuurlijk wel.

  • De kerk biedt een realistisch wereldbeeld waar zowel het natuurlijke als het bovennatuurlijke een plek heeft. Dertigers zijn meer dan de voorgaande generaties er van overtuigd dat er meer is tussen hemel en aarde dan wat je wetenschappelijk kunt onderzoeken. Het Bijbelse wereldbeeld laat zich echter niet aanpassen en combineren met andere geloofsrichtingen en denkwijzen. Take it all, or leave it.
  • De kerk biedt gemeenschap, warmte, liefde, aandacht voor elkaar. Je mag komen zoals je bent en bent altijd welkom ongeacht je geloof of levensstijl. Wij, de kerk, moeten leren om van ons ik-ben-beter-dan-jij-houding af te komen en wat minder gaan denken dat we precies weten hoe de wereld in elkaar steekt. Maar als je in zonde leeft en daar in wilt blijven leven zullen we je niet een aai over de bol geven. We gaan je niet vertellen dat God alles goed vindt, wat je ook maar doet.
  • De kerk biedt een plek om over het geloof te praten. De basis van het geloof is echter niet ons persoonlijke religieuze ervaring, maar wat Gods Woord, de Bijbel, er over zegt. Als je dat niet prettig vindt, dan spijt ons dat. Maar we blijven er al bijna 2000 jaar bij.
  • De kerk is het organisme dat de wereld kan veranderen. Als je deel wilt uitmaken van de oplossing voor armoede, ziekte, oorlog en gebrokenheid, dan moet je bij de kerk zijn. We zijn er helaas nog niet zo goed in, want we luisteren nog niet zo goed naar het Hoofd van de Kerk. (Jezus, niet de paus!) Maar misschien willen een stel dertigers in Nederland ons helpen om Jezus hier beter in na te volgen? De behoeften van dertigers worden het beste vervuld door hen de behoeften van anderen te laten vervullen. Kerk en dertigers 3.0.

 

 

 


next page next page close

Lofprijs en aanbidding veranderd

Lofprijs en aanbidding veroveren de wereld. En dat is goed; Als je het eerste deel over lofprijs en aanbidding hebt gelezen dan weet je inmiddels dat lofprijs en aanbidding je verandert. je anders tegen de wereld aan gaat kijken. De wereld draait niet langer om jou, maar om God. Je bent minder gauw bang, minder gauw boos en jouw geluk staat los van je omstandigheden. Door in de nabijheid te komen van God, word je een mooier mens.

Het tweede deel ging over hoe lofprijs en aanbidding de kerk transformeert. Als we met onze lichaamshouding, mimiek en stem God gezamenlijk groot maken en aanbidden, richten we elkaar op God en beleven we Gods grootheid nog veel meer.

Dus het is goed dat lofprijs en aanbidding onder de aandacht komen en dat steeds meer kerken moeite doen om de zangdiensten te versterken.

Maar soms heb je het gevoel dat er iets niet klopt. Dat er hier en daar cruciale fouten worden gemaakt. Heeft iemand al eens goed gekeken naar de titel? Wat klopt daar niet? Veranderd met een D. Toevallig is het deze keer geen spellingsfout. De titel is nog niet afgemaakt. Het moet zijn: “Lofprijs en aanbidding (wordt) veranderd door mijn kerk en wereld.” Ofwel: “Mijn kerk en wereld veranderen lofprijs en aanbidding. In ons enthousiasme hebben we het bijbelse concept van lofprijs en aanbidding opgepakt en er een eigen ding van gemaakt. Naarmate ik er studie van ging maken werd ik verontrust over de kloof die er bestaat tussen wat de Bijbel en wat de kerk in praktijk brengt. Waarom is dat erg? Omdat Bijbelse lofprijs en aanbidding levensveranderd is. Hoe verder onze visie op lofprijs en aanbidding van de Bijbelse visie af komt te staan, des te zwakker zal het zijn. Als de duivel de hernieuwde enthousiasme voor het prijzen en aanbidden van God niet kan uitdoven, zal hij proberen het te veranderen in iets krachteloos.

In dit artikel ga ik drie moderne opvattingen bespreken in het licht van wat de Bijbel zegt. En ik vertel nu alvast dat ze alledrie de toets niet zullen doorstaan.

 

Misvatting 1. Lofprijs en Aanbidding doen we op zondag.

Nergens in de Bijbel worden lofprijs en aanbidding beperkt tot één dag in de week. Laat staan één half uur in de week. In de Bijbel lezen we iets heel anders. Psalm 34:1: “De HEER wil ik prijzen, elk uur van de dag, mijn mond is altijd vol van zijn lof”. En nog een andere tekst over lofprijs: “Ik zing u dagelijks zevenmaal lof om uw rechtvaardige voorschriften”. Zevenmaal per dag! Dat is pas geestelijke discipline.

Wat voor excuus kunnen we mogelijkerwijs verzinnen om hier onder uit te komen? Dat we het te druk daarvoor hebben? Deze keer hebben we geluk. Daniël had het ook heel erg druk als regeringsfunctionaris (Dan. 6:11). Hij deed het maar drie keer per dag. Dat valt dan weer mee!

Maar nu zonder gekheid: Lofprijs en aanbidding hoort niet alleen thuis op de zondagochtend, het behoort deel te zijn van je dagelijkse routine. En dat spreekt voor zich. God prijzen en aanbidden zuivert je geest. Het verwijdert leugens uit je gedachten, zet je wil op het goede spoor, heiligt jouw emoties. Wie gelooft nu dat dat maar één half uurtje per week moet? Als ik kijk naar wat voor gedachten en ideeën er in mijn hoofd rondspoken dan besef ik dat ik maar beter voor de zeven keer per dag optie kan gaan.

Het leven is een beetje zoals een Twitter-account. Om de zoveel seconden komen er nieuwe twitterberichten in je account. De oudere berichten schuiven telkens naar beneden. Als jij je maar zo heel nu en dan vult met besef van Gods aanwezigheid, dan verdwijnt dat besef na korte tijd op de achtergrond. Je hoofd wordt gevuld met meningen, televisie, werk, studie en elke dag honderden reclameberichten. Meerdere keren per dag God prijzen en aanbidden is zo gek nog niet.

Met je dan persé letterlijk zingen of bidden of knielen? Ja. Ik heb gestudeerd en gestudeerd maar hoe graag ik ook wil, ik kom tot geen andere conclusie. Sommige mensen zullen zeggen: “Nee. Aanbidding is een levensstijl. Als jij leeft zoals God dat wil, aanbid je hem met je daden.” Helaas is dit christelijke lariekoek. Ik kan er kort over zijn: het is nergens in de Bijbel te vinden. In het Engels taalgebied baseert men dit wel eens ten onrechte op een bijbeltekst, te weten: Rom 12 vers 1. Dit komt echter voort uit een vertaalfout. Daar komt nog bij dat het onverstandig is om je visie op aanbidding aan één vers op te hangen. Nee, aanbidding is geen levensstijl. Het is iets wat je doet met je lichaam. Het kost tijd en aandacht.

Stel dat we vanaf nu allemaal elke dag de tijd nemen om ons te richten op God en hem te prijzen en te aanbidden. Wat zal er dan gezongen worden op zondagochtend. Wat een droom.

 

Misvatting 2. Lofprijs en aanbidding geeft een plezierig gevoel.

Hoor je dit wel eens:  “Ik ben naar die-en-die conferentie geweest. De aanbidding was fantastisch!” Of: “Ik hou meer lofprijs dan van aanbidding. Aanbidding vind ik een beetje saai.” Of: “Welke cd zullen we eens opzetten? Doe maar die blauwe, ik heb wel zin in een beetje aanbidding.”

Het zijn allemaal symptomen van een verkeerd begrip van aanbidding. Lofprijs en aanbidding zijn een product geworden. Aanbidding is een cd of een evenement. De kerk is de aanbieder van lofprijs en aanbidding en jij kiest die kerk uit die het beste voldoet aan jouw wensen. En als de lofprijs en aanbidding een keer tegenvalt, dan zijn we teleurgesteld en vragen we ons zelfs af wat we nog bij die kerk doen.

Dit komt voort uit een misvatting wat niemand zou durven zeggen, maar wat opgaat voor velen van ons en misschien wel ons allemaal: Lofprijs en aanbidding gaat om mij. Om mijn plezier. Mijn behoefte.

Deze gedachte is een zware overtreding. Wie was ook alweer de eerste die dit zei? Juist. De satan.

De Bijbel zegt precies het tegenovergestelde. Lofprijs en aanbidding is een offer. Eén van de eerste keren dat het woord “aanbidden” in de Bijbel voorkomt, is te vinden in Genesis 22:5: Abraham zei tegen zijn knechten: Blijven jullie hier met de ezel, dan zullen ik en de jongen daarheen gaan. Als wij ons neergebogen hebben, zullen wij bij jullie terugkeren.

Waar wij het woord ‘neergebogen’ lezen wordt het woord “Shacha”gebruikt: aanbidden. Wat verstaat Abraham onder dat aanbidden? Wat gaat hij doen? Hij staat op het punt zijn eigen zoon te offeren. Aanbidding geeft Abraham geen plezierig gevoel.

De eerste keer dat we het woord ‘aanbidding’ in het Nieuwe Testament tegenkomen, is Mattheüs 2:2. “[De wijzen uit het oosten] zeiden: Waar is de pasgeboren Koning van de Joden? Want wij hebben Zijn ster in het oosten gezien en zijn gekomen om Hem te aanbidden.”

Wat hield aanbidden voor hen in? Het genieten van beschuit met muisjes? Nee. Ze hadden wekenlang gereisd om een enorm financiëel offer te brengen. Het ging om Jezus.

En ook bij ons gaat het om Jezus. Kom niet wat halen tijdens de kerkdienst, kom wat brengen. Beoordeel de zangdienst niet, maar word deel van de zangdienst. Ga staan, hef je handen op, zing luid en geef jouw lofprijs en aanbidding aan God. Soms voel je de kracht van de Heilige Geest door je heen stromen, en soms voel je niets. Soms echter welt er enorme angst in je op. Want in Jesaja 8:13 staat: “Alleen de HEER van de hemelse machten is heilig, voor hem zijn angst en ontzag op hun plaats.”  De aanwezigheid van God is niet alleen heerlijk, het is ook beangstigend. Heilig. Zuiverend. Alles wat niet goed is in je leven, brandt weg in zijn aanwezigheid. En als je de moed hebt om niet weg te rennen zal Hij je reinigen. Door de lofprijs en aanbidding heen. Tot dat je rein van hart bent. Want wat zegt Jezus in de zaligsprekingen (Mt. 5:8). Wie zullen God zien? Wie zullen door lofprijs en aanbidding dicht bij Zijn troon naderen? De reinen van hart.

Uiteindelijk levert aanbidding de grootste vreugde op, maar het komt niet goedkoop.

Hoe zit het dan met lofprijs? Lofprijs is heel blij van aard. Het is vrolijk. Geeft dat niet een plezier gevoel? Ook hier geldt: niet altijd. Wie kent Habakuk 3 (vers 17-18) niet:

“Al zal de vijgenboom niet bloeien, al zal de wijnstok niets voortbrengen,

al zal de oogst van de olijfboom tegenvallen,

al zal er geen koren op de akkers staan,

al zal er geen schaap meer in de kooien zijn

en geen rund meer binnen de omheining –

toch zal ik juichen voor de HEER,

jubelen voor de God die mij redt.”

 

Misvatting 3. Lofprijs en aanbidding is niet mijn ding.

Dit is een misvatting omdat lofprijs en aanbidding wél jouw ding is. Lofprijs en aanbidding is namelijk universeel. Iedereen lofprijst. Bezoek maar eens tijdens een concert of een sportwedstrijd. Iedereen aanbidt. Sommigen aanbidden het geld, anderen aanbidden hun moeder en weer anderen aanbidden zichzelf. Iedereen is vol van iets. Iedereen stelt z’n vertrouwen ergens in. Iedereen is ergens dienstbaar aan. Bob Dylan zong het al: “You’re Gonna Serve Somebody”. Het is niet de vraag of je aan lofprijs en aanbidding doet; het is de vraag wie of wat je prijst of aanbidt.

Waar het hart vol van is, stroomt de mond van over. Als jouw hart vol is van wie God is zul je niet anders kunnen dan lofprijzen en aanbidden. Extraverte mensen zullen dat uitbundig doen, introverte mensen niet. Mensen die muzikaal zijn kiezen meteen voor muzikale lofprijs en aanbidding. Mensen die niet zoveel met muziek hebben kiezen voor de niet-muzikale vormen. Dat kan allemaal. De meeste aanbidding in de Bijbel is zonder muziek. En er is ook lofprijs zonder muziek: denk aan het juichen. Het valt me op dat er steeds meer wordt gejuicht in de kerk. Ik vind dat erg mooi en enthousiast klinken.

Maar waar Gods grootheid en heerlijkheid zichtbaar worden, gaan mensen automatisch lofprijzen en aanbidden. Daarom is het verstandig om eerst uit Gods Woord te onderwijzen en daarna pas te lofprijzen en te aanbidden. Zo gebeurt het ook in Nehemia 9:3: Zo stonden ze daar, en gedurende een vierde deel van de dag werd er voorgelezen uit het boek van de wet van de HEER, hun God, en nog eens een vierde deel van de dag beleden ze schuld en [aanbaden ze] de HEER, hun God.”  Eerst luisteren naar Gods Woord, en daarna reageren in aanbidding. Dezelfde tendens vinden we in Kolossenzen 3:16: “Laat Christus’ woorden in al hun rijkdom in u wonen; onderricht en vermaan elkaar in alle wijsheid, zing met heel uw hart psalmen en hymnen voor God en liederen die de Geest u vol genade ingeeft.” Eerst het onderwijs van Christus’ woorden, daarna pas lofprijzen.

Moeten we de volgorde van de dienst dan niet omdraaien? De spreker aan het begin en de lofprijs en aanbidding aan het eind? Ik ben daar een voorstander van. Maar het kan ook anders. Een bijbelgedeelte aan het begin van de dienst. Of een getuigenis; ik leg de uitdaging bij de lezer neer.

De grootste misvatting heb ik voor het laatst bewaard: Namelijk dat God niet op jouw lofprijs en aanbidding zit te wachten. Het is een begrijpelijke gedachte. God weet hoe groot en goed Hij is. Waarom moet een nietig mensje als jij en ik Hem dat vertellen? Dat heeft Hij toch niet nodig? Wat maakt het dan uit of ik, in een koor van miljoenen stemmen, voor Hem zing?

Dit is de grootste misvatting ooit. Jezus zegt in Johannes 4:23 dat God op zoek is naar mensen die Hem aanbidden. Zijn ogen gaan over de aarde en Hij speurt de hele tijd naar mensen die voor Hem wil zingen. Niet dat Hij dat nodig heeft, Hij vindt het gewoon heerlijk. Jij bent Zijn zoon, zijn dochter en Hij kan zijn ogen niet van af houden als je aanbidt.

Een paar weken geleden was mijn vrouw jarig. Die dag sloop ik vroeg in de ochtend het bed uit en samen met mijn twee dochters gingen we naar de ouderlijke slaapkamer met een dienblad vol met lekkere dingen. We duwden de deur open en begonnen luidkeels voor haar te zingen. Ik zong technisch perfect. Loepzuivere tonen, goede articulatie en uitstekend ritmegevoel. Mijn vrouw heeft geen één keer mijn kant uit gekeken. Mijn oudste dochter van vijf kan best goed zingen maar vloog hier en daar een beetje uit de bocht. En mijn jongste dochter van twee? Ze stootte enthousiaste kreetjes uit. En Carolien straalde. Ze kon haar ogen niet van onze twee dochters afhouden. Ze straalde van oor tot oor.

Zo kijkt God naar ons als we aanbidden. We aanbidden niet voor onszelf maar voor die God die straalt van oor tot oor. Die zijn ogen niet van jou af kan houden. En als je iets anders aanbidt, als je Hem niet meer aanbidt maar voortdurend met iets anders bezig bent, dan wordt hij een jaloers God. Hij kan dat niet verdragen; Hij kan daar niet tegen. Zo gek is Hij op jou.

Aanbid God. Prijs God. Alleen Hij is het waard!

 

 

 

 


next page next page close

Emerging Church deel III – kerk en wereld

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging Church”. Klik op de links om de andere artikelen behorende bij deze serie te lezen.

1. Emerging Church: De nieuwe kerk

2. Emerging Church: Als Jezus zijn.

3. Emerging Church: Kerk en wereld.

4. Emerging Church: Over appels, bomen en bijeenkomsten.

5. Emerging Church: Einde evangelisatie. 

 

Een aantal jaren geleden werd ik gebeld door een bassiste. “Ik speel niet mee, komende zondag. Ik kan er gewoon niet achter staan.” Die zondag stond een dienst voor buitenstaanders op het programma en het nummer “Bridge over Troubled Water” van Simon & Garfunkel stond op het programma. Een nummer wat Michael W. Smith in die tijd ook al op een cd had ingezongen, maar toch was het voor haar een brug te ver om het achter op een podium uit te voeren in de kerk. Niet-kerkelijke liederen horen gewoon niet thuis in een kerk. Dat hoort bij de wereld. Uiteindelijk heeft ze wel gespeeld omdat ze dienstbaar en flexibel was en omdat ze vertrouwen had in het leiderschap, maar helemaal happy was ze er niet mee.

Recentelijk was ik aanwezig in een andere kerk. Tijdens het open gebed (een moment waarop gemeenteleden als ze willen vanuit de zaal gebeden uit kunnen spreken) bad een jongere (schat ik in, ik had mijn ogen netjes dicht). In één zin dankte hij God voor de kerkdienst en voor het grappige cabaret van Najib Amhali op de zaterdagavond. Ik schrok even op, maar hield uiteraard mijn ogen netjes dicht.

Tussen beide gebeurtenissen zitten hooguit vijf jaar. Kruipt de wereld de kerk in? Vanuit het perspectief van de Emerging Church is er iets heel anders aan de hand. De kerk is de wereld ontvlucht en achter een hoge muur gekropen. Inmiddels doet de kerk hier en daar weer een deur of een venster open.

Veel christenen denken dat de kerk door de geschiedenis heen van het rechte spoor is geweken door profane, onheilige zaken toe te staan binnen de kerkmuren. De Emerging Church werpt een ander licht op de zaak. Van de geboorte van de kerk tot aan pakweg de zestiende eeuw is er nooit een onderscheid tussen kerk en wereld geweest. De kerk was politiek, sociaal en cultureel actief en al die aspecten werden zowel binnen als buiten de kerkmuren besproken en behandeld. Vanaf de zestiende eeuw ging men echter systematischer naar de wereld kijken. Commercie hoorde thuis in de winkels, politiek in de stadshuizen, theater in de schouwburg en religie in de kerk. Voordeel: door een harde scheidslijn te trekken tussen het heilige en profane werd de kerk zuiverder. Nadeel: door het religieuze leven te beperken tot de kerk, verdween God uit de theaters, uit de stadshuizen, uit de musea, uit de winkelcentra en uit Jorwerd. De Emerging Church zegt daarom: zoals er tegen het spirituele aspect van het leven werd aangekeken van de eerste tot de zestiende eeuw, zo pakken we dat nu terug.

Wat betekent dat concreet voor de kerkdienst? Afbeeldingen, video-fragmenten, liedjes en activiteiten die niet binnen de kerk zijn ontstaan worden tijdens de dienst gebruikt. Oorspronkelijk zijn ze niet bedoeld om God te eren, maar in de kerk krijgen ze een nieuwe betekenis. Het onheilige wordt heilig gemaakt. Dit heeft twee positieve effecten: onkerkelijke mensen vinden herkenning binnen de kerk en kerkelijke mensen vinden herkenning in de wereld. Wanneer ze een lied horen in de publieke ruimte die ze die zondag in de kerk hebben gehoord, wordt hun aandacht naar God teruggetrokken. De grootheid, schoonheid, goedheid van God blijft niet langer beperkt zichtbaar in de kerk (en in de natuur, voegen wij Europese christenen daar aan toe), maar ook in ieder aspect van het dagelijks leven.

Waar komt ons idee vandaan dat kerk en wereld tegenover elkaar staan? Misschien uit Johannes 7:7 of Romeinen 12:2? Daar kun je het vaaglijk van afleiden, maar niet met zekerheid. Dat de wereld slecht is vind je veelvuldig in de Bijbel, maar dat de kerk dat oordeel ontspringt kan ik nergens vinden. Als in de Bijbel het woord ‘wereld’ valt wordt vaak Gods liefde en Jezus’ offer voor de wereld genoemd of worden christenen opgeroepen om betekenis te hebben in de wereld. De Emerging Church heeft dus gelijk; we mogen geen culturele of religieuze scheiding tussen kerk en wereld aanbrengen. We Zijn het zout en zoutkorreltjes behoren zich te verspreiden tussen het voedsel (=de wereld) om bederf tegen te gaan. Dat betekent dat er ook voedsel (=de wereld) zich tussen de zoutkorreltjes mag bevinden.

Maar waarom maakt dit ons bang?  We worden ongerust omdat, zodra we de wereld in de kerk halen, er onzuivere elementen mee gaan komen. De kunststukken, activiteiten, films en liederen moeten kritisch worden bekeken op hun inhoud. En, naar mijn mening, ook op de herkomst. Het staat voor mij als een paal boven water dat er demonische aanwezigheid verbonden kan zijn aan voorwerpen en misschien – dat weet ik wat minder zeker – aan liederen en kunstvormen. Door de Heilige Geest kunnen we herkennen wat wel en niet gebruikt kan worden. Dat onderscheidingsvermogen hebben we nodig. Niet overal in de Emerging Church zie je dat onderscheidingsvermogen wat de Geest ons wil geven: zo worden in sommige kerken al druk gemasseerd en Yoga toegepast. Dat gaat me niet een beetje te ver; dat gaat me véél te ver.

De kerk heeft de wereld buitengesloten en dat heeft er in geresulteerd dat hele generaties de kerk uit zijn gegaan. Ze beleven niets meer in de kerk omdat de taal en de cultuur van hun dagelijks leven niet welkom is daar. Decennia lang konden we zeggen: “Zodra ze God gaan zoeken, komen ze wel terug.” God was immers niet in de wereld, maar alleen in de kerk te vinden. Dat is niet meer zo. De Nederlandse cultuur omhelst inmiddels het spirituele en op iedere hoek van de straat is wel iets spiritueels te vinden. Kijk naar het succes van tijdschriften als Happinez. Dit vond ik op infonu.nl:

Erik Sengers, godsdienstsocioloog aan de Vrije Universiteit te Amsterdam heeft een verklaring. Volgens hem vult Happinez een gat wat is ontstaan door de ontkerkelijking in Nederland. ‘Mensen ontdekken de keerzijde van individualisering en gaan op zoek naar mysterie en zingeving. Happinez is niet sektarisch en behandelt alles van christendom en boeddhisme tot new age.’

Er zijn veel bloggers die ons waarschuwen voor de Emerging Church. Inmiddels weet ik ook dat veel kerken die zich onder deze beweging scharen uit de bocht gevlogen zijn. Maar het appèl dat deze nieuwe kerkvorm doet aan alle christenen is terecht. God heeft zijn Geliefde Zoon gegeven voor deze wereld en Hij volvoert Zijn plan. Dat plan volvoert hij in de wereld. Gaan we daar deel van uit maken, of blijven we in ons veilige afschermde hoekje zitten totdat alles over is?

Kom op broers en zussen, de wereld in!


next page next page close

Emerging Church deel II – Als Jezus

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging Church”. Klik op de links om de andere artikelen behorende bij deze serie te lezen.

1. Emerging Church: De nieuwe kerk

2. Emerging Church: Als Jezus zijn.

3. Emerging Church: Kerk en wereld.

4. Emerging Church: Over appels, bomen en bijeenkomsten.

5. Emerging Church: Einde evangelisatie. 

 

Dat christenen als Jezus willen zijn is niet nieuw. Maar hoe ver ga je? Hoewel er best een paar christenen te vinden zullen zijn met een lange jas en een baard, zullen weinigen van hen Aramees en Hebreeuws spreken, op sandalen rondlopen en op een ezel naar het werk gaan. Er is blijkbaar een grens. Sommige eigenschappen wil je wel overnemen en sommige niet. Er heerst een bepaalde overeenstemming over hoe dat er uitziet, dat ‘als Jezus zijn’ maar de consensus brokkelt af. De Emerging Church denkt er namelijk heel anders over dan de meeste hedendaagse kerken.

Even tussendoor: ik bedoel met “Emerging Church” een stroming onder christenen die wereldwijd aan invloed wint. Er is geen kerk die “Emerging Church” heet, maar een groeiend aantal kerken vertonen steeds meer eigenschappen van deze stroming.

Wie is Jezus? Als je het een gemiddelde christen vraagt, zal deze antwoorden (naast dat Hij de Zoon van God, de Redder van de wereld is, enzovoorts) dat het een goede man was die onderwijs gaf en mensen genas. Hij loog niet, Hij was wijs, Hij zondigde niet, Hij sprak inspirerende woorden, Hij studeerde de Geschriften en Hij bad. Dat is allemaal waar. Als we ons best doen om Jezus daar in na te volgen dan doen we daar goed aan. Maar velen zeggen ook het volgende: Jezus was aardig, Hij was niet geïnteresseerd in aardse politiek en andere zaken, en Hij probeerde iedereen te vriend te houden. En daar legt de Emerging Church de vinger op de zere plek. Jezus maakte vijanden. Hij nam geen blad voor de mond. Hij had voor die tijd extreem revolutionaire denkbeelden (bijvoorbeeld over vrouwen en kinderen, het volgen van de wet en het omgaan met rijkdom) en bedacht zich geen moment om die inzichten te delen met een enorme menigte mensen. Hij brak het halve tempelplein af, beledigde leiders en bracht een nieuw Koninkrijk in contrast tot het keizerrijk van de R0meinen. Er is geen andere manier waarop zijn gehoor dat laatste had kunnen opvatten als een (geweldloze) revolutie. De Emerging Church wijst ons op het feit dat Jezus geen zacht gekookt ei was en dat heeft praktische consequenties. Wie Jezus wil volgen zal blijkbaar hier en daar een tempeltafeltje om moeten gooien.

Waar de kerk jarenlang de biddende, pratende en (afhankelijk van je denominatie) genezende Jezus heeft benadrukt brengt de Emerging Church de sociale agenda van Jezus weer naar voren. Zorgen voor de armen. Actief verzet tegen leugen, hypocrisie en onrecht. Met beide benen in de maatschappij staan. De kerk is hier aan toe, denk ik. Jarenlang heeft de rechtzinnige kerk zich toegelegd op onderwijs als een reactie tegen vrijzinnigheid. Goede preken en interessante Bijbelstudies om mensen te helpen de Waarheid vast te houden te midden van de grote stroom van informatie en meningen die op ons af is gekomen. De kerk heeft zich op eigen erf teruggetrokken en is een veilige haven voor de kerkleden en gemeenteleden. Een eenvoudige plek met een eenvoudige leer tegenover een ingewikkelde, postmoderne, pluralistische maatschappij. Dat is goed hoor. Maar…

…wie als Jezus wil zijn, kan niet achter de kerkdeur verstopt blijven. Dat zou Jezus nooit doen! Hij had niet op maandagavond gemeentevergadering, op dinsdagavond kring, op woensdagavond muziek, op donderdagavond Bijbelstudie en op vrijdagavond jeugdgroep. Hij was niet te vinden onder de mensen van zijn niveau en zijn (Farizeïstische!) levensovertuiging, maar bij de mensen die Hem nodig hadden. Hij had op maandagavond een afspraak met een Samaritaanse vrouw, op dinsdag voedde Hij 5000 mensen, op woensdagavond dreef Hij demonen uit, op donderdagavond at hij bij Zacheüs en op vrijdagavond genas Hij zieken. Dat laatste tot frustratie van de rechtzinnige kerkmensen van die tijd: de Farizeëen. Zij riepen Jezus om te stoppen en tot berouw en bekering te komen. Jezus reageerde daarop door nog meer mensen uit te nodigen te worden zoals Hij.

 

Praktische lessen van de Emerging Church voor de kerkdienst

De kerkdienst is een stopcontact. De bedoeling is dat we met onze oplaadbare auto’s en fietsen naar de kerk komen om op te laden en daarna de wereld in te rijden en te fietsen. Helaas nemen veel christenen hun koffiezetapparaat, televisie, waterkoker en elektrische kachels mee naar de kerk om daar een heel gezellig, leuk en warm plekje te maken. Je weet wel, schuilen voor de Boze Wereld. Als Jezus zou langskomen zou hij resoluut de oplaadpaal omschoppen, denk ik. Vinden we Jezus dan nog aardig? Dit gaat niet over de vorm van de kerkdienst (Want oh, wat is daar al veel over geschreven, ook door mij). Dit gaat over de boodschap. Het is niet zo prettig om voortdurend te horen dat we in de wereld thuishoren en dat we daar(mee) bevriend moeten raken. Dat is gevaarlijk, want de wereld heeft zuigkracht. Maar ja, Jezus volgen is nu eenmaal gevaarlijk.

De Emerging Church wordt vaak verward met de Seeker-Sensitive Church beweging (van met name Bill Hybels en Rick Warren) maar dat is niet correct. Het zijn twee totaal verschillende bewegingen. Ze komen ook niet uit elkaar voort. Waar zoekersvriendelijke kerken de drempel van de kerkdienst verlagen om zoveel mogelijk niet- en randkerkelijke mensen te kunnen verwelkomen doet de Emerging Church precies het omgekeerde. De inhoud van de kerkdienst is zo radicaal mogelijk zodat kerkelijke mensen kunnen blijven groeien en niet geestelijk stil blijven staan. Buitenkerkelijken zijn weliswaar welkom in de dienst maar worden daar helemaal niet verwacht. Dit in overeenstemming met veel culturen over de hele wereld waar het helemaal niet normaal is om een kerkdienst binnen te lopen. De voorganger Steve Collins van de Emerging Church “Grace” in Engeland zegt: “In het Verenigd Koninkrijk zullen buitenstaanders niet eerder een kerk binnenlopen als dat een buitenstaander een moskee of een homobar binnen zou gaan.” In een omgeving als deze krijgt een Seeker Sensitive Church geen voet aan de grond. Christenen moeten naar buiten gaan en niet verwachten dat niet-christenen naar binnen komen.
Voor de Emerging Church is dit een kwestie van principe. Wie Jezus volgt nodigt mensen niet uit voor de kerk, maar laat zich uitnodigen voor de activiteiten van de mensen in de wereld. Het gaat mij echter te ver om dit te verheffen tot een theologisch principe. In het Nieuwe Testament werden mensen namelijk al uitgenodigd voor kerkdiensten. Het gebeurde allebei in de vroege kerk: randkerkelijken werden uitgenodigd en buitenkerkelijken werden bezocht. Dat doen we nu nog: randkerkelijken (en dat is een enorme doelgroep in Nederland!) kunnen het beste worden verwelkomd in voor hun begrijpelijke en aansprekende kerkdiensten (zoals de Seeker Sensitive Church doet) en buitenkerkelijken zouden die uitnodiging niet moeten krijgen. Die laatste categorie zou ons geregeld moeten tegenkomen buiten de kerk. En dat leren we dan weer van de Emerging Church.

Wat zijn de favoriete onderwerpen in jullie kerkdiensten? Zowel reformatorische als evangelische kerken maken zich schuldig aan het ‘rondpompen van kennis’. Alleen datgene wat geleerd wordt in de studies en preken wordt beschouwd als Bijbels. En alleen datgene wat Bijbels is mag worden geleerd op de preekstoel en de Bijbelstudie. Met dat laatste (alleen onderwijzen wat Bijbels is) ben ik het eens. Maar dat eerste (alleen wat we onderwijzen is Bijbels)? Bah. Gods Woord is een heel dik boek met heel veel inzichten, verhalen en kennis. Lees dat boek en laat je verrassen door de Bijbel zelf. Dat er een Emerging Church stroming is die ons helpt om op een frisse manier tegen de kerk en de Boodschap te kijken is alleen maar mooi.

De frisse wind van de Emerging Church is de nadruk op sociale gerechtigheid. Dit thema is lange tijd gegijzeld door vrijzinnig georiënteerde kerken, maar dat duurt niet lang meer. Steeds meer kerken zetten zich in voor de armen in onze omgeving. En het belang van het kopen van eerlijke kleding en Fair Trade producten wordt ook steeds vaker genoemd. Nu nog de palliatieve zorg, bejaardenzorg, bidden voor en met zieken, weerstand bieden tegen zelfverrijking, hulp voor suïcidale mensen en werkgroepen voor mensen in crisis (in plaats van kerken in crisis). That Would Jesus Do, toch?


next page next page close

Emerging Church de nieuwe kerk?

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging Church”. Klik op de links om de andere artikelen behorende bij deze serie te lezen.

1. Emerging Church: De nieuwe kerk

2. Emerging Church: Als Jezus zijn.

3. Emerging Church: Kerk en wereld.

4. Emerging Church: Over appels, bomen en bijeenkomsten.

5. Emerging Church: Einde evangelisatie.

 

De Emerging Church, is dat de toekomst voor de kerk? Het is een splinternieuw en heel erg interessant en fris concept, maar wat moeten we hier mee? Moeten we er eigenlijk wel iets mee?

Ik denk het wel, en daarom begin ik een serie over de Emerging Church.

Hier een kort verkennend stuk, maar ik verwacht dat dit gaat uitgroeien tot een hele serie, de komende weken. En daarmee besef ik heel goed dat ik mijn hand in een wespennest steek. De term ‘Emerging Church’ is, zo blijkt, besmet. Berucht zelfs. Na kort onderzoek heb ik vastgesteld dat er op het internet veel meer negatieve als positieve stukken zijn geschreven. Sterker nog: er is nauwelijks iets beschrijvends geschreven, op een Wikipedia-entry na. Een aantal weblogs die zich negatief over de beweging uitspreken -ik heb er vier gelezen – zijn niet de moeite waard. Hun beschrijvingen van de beweging kloppen aantoonbaar niet. Ik heb ze niet uitgelezen omdat ze, soms met veel emotie, allerlei verkeerde leren weerlegden die tot zover ik weet helemaal niet worden geleerd in de Emerging Church beweging. Wie relevante en genuanceerde informatie zoekt kan het beste terecht bij Engelstalige boeken en sites.

 

Wat is de Emerging Church?

Er bestaat geen kerkgenootschap die zich “Emerging Church” noemt. Ook is het niet uitgevonden of gesticht. Het is een beweging die er al een tijdje was voordat deze beschreven werd. De beweging is niet op één plek ontstaan, maar op verschillende plaatsen tegelijkertijd, wereldwijd. De meeste Emerging Church-achtige kerken worden gevonden in Engeland en de Verenigde Staten, maar ook in Nederland zijn ze te vinden. Soms zelfs zonder te weten dat ze Emerging Church of, vrij vertaald, Opkomende Kerk zijn. Zo kan ik me herinneren dat ik jaren geleden (het moet rond 1995 zijn geweest) een groep jongeren ben tegengekomen die de kenmerken vertoonden van een Emerging Church. Ze vierden het avondmaal in de groep, praatten met iedereen over Jezus, waren helemaal verslaafd (hun eigen woorden) aan bidden en ontdekten overal in de wereld Gods aanwezigheid. Dat is typisch Emerging Church. Maar pas in 1999 werd de term “Emerging Church” gebruikt…

De Emerging Church lijkt precies te zijn wat het woord zegt, een opkomende kerk. Een type kerk die aan invloed en ledental wint in de laatste jaren. Maar is het dé opkomende kerk, ofwel: zal de grote meerderheid van kerken binnen twintig jaar de Emerging Church-kenmerken vertonen? Dat denk ik niet. De maatschappij is zo pluriform dat één type kerk niet iedere doelgroep en leeftijdscategorie kan aanspreken. Wel zie ik het gebeuren dat deze kerkvorm een flinke stempel gaat drukken op kerkelijk Nederland binnen, laten we zeggen, een decennium.

 

De kenmerken van de Emerging Church

De Emerging Church is een beweging die op verschillende plaatsen en op verschillende momenten is ontstaan. Al die kerken zijn natuurlijk niet precies hetzelfde. Maar ze hebben een aantal kenmerken gemeen:

  1. Identificatie met Jezus. Ze proberen Jezus na te volgen in deze tijd.
  2. Transformatie van seculiere ruimte. Hun wereldbeeld kent geen scherpe scheiding tussen dat wat heilig en onheilig is. Ze leggen sterk de nadruk op God als schepper.
  3. Leven als gemeenschap. Dit brengen ze tot uitdrukking in het werken in kleine groepen en de nadruk op relaties in plaats van programma’s.
  4. Openheid voor anderen. Het verwelkomen van mensen met andere denkbeelden of levensstijlen
  5. Dienstbaarheid. Ze zijn zeer betrokken in de samenleving.
  6. Geen consumenten maar producenten.
  7. Creativiteit in navolging van de Schepper. Nieuwe expressies in kerk en samenleving.
  8. Anti-autoritair leiderschap. Leiders staan in dienst van de gemeenschap en zijn niet bedoeld om de baas te spelen over anderen.
  9. Spiritualiteit. De spiritualiteit neemt een belangrijke plaats in en wordt op nieuwe manieren beleefd.

Deze kenmerken komen uit het boek “Emerging Churches” van Eddie Gibbs en Ryan K. Bolger. Ze staan overigens ook zo op Wikipedia. Blijkbaar heeft de auteur dezelfde bron gebruikt.

 

Wat vinden we er hier van?

Het is wel zo beleefd om eerst kennis te nemen van een beweging, en dan pas een mening daarover te vormen. Niet te snel iets van vinden dus. De kenmerken hierboven zien er goed uit, maar er zijn ook sprekers actief en boeken op de markt die dingen verkondigen, met name over de Bijbel en het concept ‘waarheid’, waar ik beslist niet achter kan staan. Bij alles wat we zeggen over de Emerging Church moeten we nauwkeurig zijn: wie of wat bedoelen we precies? Het is beter om niet de hele beweging te bestempelen als hemels of duivels, maar om ieder kenmerk op zijn eigen waarde beoordelen. En dan bedoel ik de ieder van de negen kenmerken die Gibbs en Bolger hebben genoemd. Bij ieder kenmerk wil ik me afvragen:

  • Is het waar dat de Emerging Church op dat gebied beter aansluit op de maatschappij dan de reguliere kerk?
  • Sluit het aan bij de eeuwenoude tijdloze boodschap van de Bijbel?
  • Is het praktisch haalbaar? Kunnen we het uitvoeren in een kleine of middelgrote of grote kerk?
  • En tenslotte: wat voor invloed heeft het op de kerkdienst? Daar gaat deze site immers over. Als we iets leren van de Emerging Church, wat let ons om het binnenkort in de praktijk uit te proberen?

De Emerging Church beweging kan ons helpen, als kerkdienst medewerkers. In de eerste plaats om op een frisse manier te kijken naar onze eigen kerk en in de tweede plaats om bewust te worden van de veranderde vragen en behoeften van onze omgeving. Als we die behoeften herkennen in onze eigen omgeving maar niet blij zijn met de manier waarop verschillende Emerging Churches er mee om gaan, dan zullen we creatief moeten zijn en met een beter alternatief moeten komen.

 

Links

Interessant artikel over een Emerging Church in Nederland

VDKCC helpt kerken met hun kerkdienst.


next page next page close

Structuur en Geest

Een bijdrage van Andre en Meta Karst.

In onze gemeente streven we naar goede zang en muziek. We willen God het beste geven. Als we kijken naar onze oefenavonden dan zien we draaiboeken met doordachte afspraken, gestructureerde bladmuziek, ritmes het liefst zo strak mogelijk gespeeld.

Als we in die termen met elkaar spreken, stuiten we soms ook op weerstand. Al zou het maken van afspraken het tegenovergestelde Zijn van geestelijk handelen. Ik wil graag twee teksten uit de Bijbel aanhalen:

Genesis 2:7 – ‘Toen maakte God, de HEER, de mens. Hij vormde hem uit stof, uit aarde, en blies hem levensadem in de neus. Zo werd de mens een levend wezen.’

1 Koningen 9:3 – ‘De HEER zei tegen Salomo: ‘Ik heb het smeekgebed dat je tot mij gericht hebt gehoord. Ik heb de tempel die je gebouwd hebt tot heilige plaats gemaakt, om er voor altijd mijn naam te laten wonen.’

Met betrekking tot de mens: God maakte eerst structuur, een lichaam, en dan blaast hij Zijn adem er in, dan geeft Hij Zijn Geest.
Met betrekking tot de tempel: God liet Salomo structuur, een gebouw, maken en daarna maakte hij het tot een heiligdom, door Zijn Naam er te laten wonen.

God verbindt Zijn Geest niet aan chaos of aan iets dat niets is, maar juist aan structuur. Zo ervaar ik dat ook vaak. Ons praktisch werk wordt beloond met oefenmomenten en diensten waar heel duidelijk de werking en aanwezigheid van Gods Geest geproefd wordt.


next page

Emerging Church V: Einde evangelisatie.

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging...
article post

Emerging Church IV – Over appels, bomen en bijeenkomsten

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging...
article post

Kerk en dertigers 2.0

In september 2012 bracht de PKN een verkennend onderzoek uit: Kerk en Dertigers 2.0. Voor...
article post

Lofprijs en aanbidding veranderd

Lofprijs en aanbidding veroveren de wereld. En dat is goed; Als je het eerste deel over...
article post

Emerging Church deel III – kerk en wereld

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging...
article post

Emerging Church deel II – Als Jezus

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging...
article post

Emerging Church de nieuwe kerk?

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging...
article post

Structuur en Geest

Een bijdrage van Andre en Meta Karst. In onze gemeente streven we naar goede zang en...
article post