rss search

next page next page close

Emerging Church IV – Over appels, bomen en bijeenkomsten

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging Church”. Klik op de links om de andere artikelen behorende bij deze serie te lezen.

1. Emerging Church: De nieuwe kerk

2. Emerging Church: Als Jezus zijn.

3. Emerging Church: Kerk en wereld.

4. Emerging Church: Over appels, bomen en bijeenkomsten.

5. Emerging Church: Einde evangelisatie. 

 

De Emerging Church is heel anders dan de kerk. Anders dan de traditionele kerk, dan de zoekersgerichte kerken, dan de vrij recente generatie-X kerken en anders dan huiskerken. Dat bindt de Emerging Church-kerken samen. Maar het hebben van een gezamenlijke vijand – nou ja, iets waar je je tegen af kunt zetten – geeft je geen identiteit. Noemen wat je niet doet wil nog niet zeggen wat je wél doet.

Zo hebben veel Emerging Churches afgedaan met de kerkdienst. Er is geen centrale bijeenkomst meer, de hele kerk komt samen in kleine kringen, dat is alles. Die kringen worden niet gevormd uit een groter bestand van leden, nee, iedere kring breidt zichzelf uit, heeft zijn eigen administratie (of helemaal niet) en heeft zijn eigen dominee, ouderlingen en diakenen (of helemaal niet). Gemeenschap in de meest pure vorm. Kerk-zijn hoeft voor de Emerging Church ook niet meer georganiseerd te worden. Alle kerkstructuren die niet ten dienste staan van de gemeenschap worden weggesneden.

Je vraagt je af of dit nog wel een kerk is. Die vraag is aan verschillende Emerging Churches gesteld. Ja, zeggen de Emerging Churches in koor. En theologisch gezien hebben ze gelijk: waar twee of drie vergaderd zijn in Mijn naam, zegt Jezus, ben ik in hun midden. Overal waar broers en zussen elkaar ontmoeten in de naam van Jezus, daar is de kerk. Ingewikkelder hoeft het niet te worden. De vraagsteller zal bij zichzelf te rade moeten gaan wat voor verplichtingen hij of zij de kerk op wil leggen. De traditionele manier van samenkomen hoeft niet de Bijbelse manier te zijn. Het gebeurt zo vaak dat we de Bijbel belijden, maar de traditie naleven.

De tweede vraag die je stelt is: wordt het niet te gauw een praatclubje? Of een christelijke versie van de televisieserie Friends? Dit hoeft niet zo te zijn. Sommige Emerging Churches vragen veel meer commitment dan enig andere kerk. Een kerk in Leeds (GB), Revive, vraagt bijvoorbeeld van ieder lid om één of twee kerkleden te houden aan vijf grondwaarden. Men neemt de verantwoordelijkheid voor elkaar. Kerk-zijn wordt heel erg serieus genomen.

Maar in hoeverre is dit concept van kerkzijn anders dan van een gemiddelde protestantse kerk? De meeste kerken die ik ken, zijn verdeeld in kringen. Er wordt vaak van ieder lid verwacht deel te nemen aan een kring. In veel kerken zegt men zelfs: “We zijn niet een gemeente met kringen, maar een gemeente van kringen.” Daarmee wordt bedoeld dat het samenkomen in de kring essentiëler is voor het kerk-zijn dan wat dan maar ook. Waar heel veel Emerging Churches de nadruk leggen op samenkomen in kringen, doen veel ‘gewone’ kerken dat ook.

De appel valt dus toch niet zo heel ver van de boom. Maar omdat de appel zichzelf Emerging Church is gaan noemen, probeert de appel zo ver mogelijk van die oude(rwetse) tradionele boom af te komen. De kerkdienst is (te vaak) een symbool van traditionalisme, dus ligt het voor de hand om zich daar van af te zetten. De Emerging Church doet niet meer aan kerkdiensten omdat de angst groot is dat de Emerging Church weer terugveert naar een tradionele manier van kerkzijn.

Het is niet erg dat de Emerging Church zich afzet tegen het oude. Het is juist verfrissend. Schaf de liturgische kerkdienst maar eens af en keer dan terug naar wat in de Bijbel (bijv. 1 Cor. 14) wordt gezegd over kerkdiensten. Probeer met kennis van het Woord nieuwe vormen van samenkomen te ontdekken.

De meeste kerken hebben de luxe niet om de kerkdienst af te schaffen. Zacht uitgedrukt zou niet ieder kerklid daarmee instemmen! En ook dat is niet erg. Want wat blijkt? Sommige Emerging Churches (Zoals Waters Edge en Vineyard Central in de VS) houden, na de kerkdienst afgeschaft te hebben, een aantal jaren later toch weer gezamenlijke bijeenkomsten. De kerkdienst lijkt onlosmakelijk verbonden te zijn met de kerk en het zit er voorlopig niet in dat de kerkdienst (in de zin van de samenkomst van de gehele gemeente) gaat verdwijnen voordat Jezus terugkomt. Die toekomstvoorspelling durf ik te doen met het oog op het verleden. Nog nooit in de afgelopen 2000 jaar heeft een grote kerkelijke stroming de kerkdienst afgeschaft.

De Emerging Church denkt qua visie op bijeenkomsten niet heel veel anders dan de meeste andere kerken. Maar ze doen beter hun best om de visie waar te maken. Veel kerken zeggen wel dat ze het kringenwerk belangrijker vinden dan de kerkdienst, maar al het geld rolt toch richting diezelfde kerkdienst. Denk aan het gebouw (heb je niet nodig voor kringenwerk want dat kan thuis) en denk aan de voorganger (vaak meer bezig met de preek dan met de kring). Waar de Emerging Church wél een gezamenlijke kerkdienst houdt, heeft men de visie om ieder lid te laten participeren in de kerkdienst. Dit gebeurt dan ook. Dat ieder iets bijdraagt in de dienst (1 Cor. 14:26) en dat iedereen elkaar aanspoort om lief te hebben en goed te doen staat in iedere bijbel en toch laten de meeste kerken dat tijdens de dienst allemaal over aan de voorganger.

Misschien moet de oude kerkboom een beetje richting de Emerging Church appel. Helaas zijn bomen niet zo goed in beweging te krijgen. Behalve als ze omgehakt worden. En dat is een waarschuwing voor alle kerken.


next page next page close

Psalmen in de kerkdienst

Waarom zingen we zo weinig Psalmen in de kerk? In reformatorische kerken doen de gezangen het wat beter dan de Psalmen. En in Evangelische, Charismatische en Baptistische kerken hebben we helemaal geen Psalmenbundel. Hoogstens worden een paar fragmenten van Psalmen aangehaald of geparafraseerd in de Opwekkingsbundel.

Zou dat niet anders moeten zijn? Een paar weken geleden mailde iemand mij met de vraag of we de Psalmen niet opnieuw meer ruimte moeten geven in de kerkdienst. En dan niet alleen de blije en lieve psalmen, maar ook de boze en verdrietige. Hij nam goed gezelschap mee in zijn mail: Tom Wright. Deze Nieuwtestamentische theoloog heeft zich over het boek Psalmen gebogen en komt met verrassende inzichten.

Als je even tijd hebt is het beslist de moeite waard om deze lezing te beluisteren: http://www.youtube.com/watch?v=aSb62xG9om0. Het eindigt met deze quote:“Things happen when you use the whole cycle. Which I think are less likely to happen when you only use parts or skip back and forwards in obedience of your principle of selection (Opwekkingsbundel?), rather than that of the compiler – and we may suppose the Holy Spirit. And I think this is part of what it means to live as a community or an individual under the authority of scripture. Allow the hymnbook God has given us, to be the means of personal and communal transformation and growth. It was good enough for Jesus, I suggest its good enough for us.” Deze quote leidt de vraag van de mailschrijver goed in.

Hallo …,

Ik heb je mail gelezen, heb de preek over Psalmen beluisterd en heb er goed over nagedacht.

In de eerste plaats: erg goed die preek van Tom Wright. Ik heb ‘m anderhalf keer beluisterd om de details ook een beetje mee te kunnen pakken. Tot mij grote vreugde ontdekte ik vorige week trouwens dat ik een (ongelezen) boek van Wright heb staan. Gauw op mijn leesstapel!

Maar wat moeten we met de Psalmen in onze diensten? In de eerste plaats is het goed om te beseffen dat de Psalmen waarschijnlijk nauwelijks binnen de tempel werden gebruikt. Het was geen ceremonieel boek, met aanwijzingen over offers, priesters, rituelen. Inhoudelijk lijken Psalmen daar helemaal niet zo geschikt voor. Meer voor persoonlijk gebruik, of in de kleinere groep. Het boek Psalmen is daarom geen leidraad in onze liturgieën of in ons “kerkelijk jaar”. Het is er niet voor bedoeld. Daar komt nog bij dat we de indruk hebben dat niet alle Psalmen werden gezongen. Het is een liederen én gebedenboek.

Hoeven we dan niets met de Psalmen? Dat hoor je me beslist niet zeggen! Als in het Woord van God een liedboek is opgenomen, dan is het erg vreemd als niets van die liederen in onze samenzang wordt opgenomen. Dat doen we gelukkig ook wel; veel delen van Psalmen is opgenomen in de Opwekkingsbundel. En daar gaat het mis: het zijn de “prettige” delen van de Psalmen. Wij selecteren op grond van onze culturele voorkeuren gedeelten en laten de rest van de Psalmen liggen.

De oplossing ligt er niet in om met een Psalmboek onder de arm weer naar de kerk te gaan maar om:
a) een goede theologie te ontwikkelen betreffende het geloofsleven, met name gebaseerd op de Psalmen.
b) met die theologie een keuze maken voor een bepaalde psalm of een gedeelte daarvan, en
c) daar een lied over te schrijven die opgenomen wordt in de samenzang.

Momenteel zie je Evangelisch Nederland meer bewust worden voor de onevenwichtigheid in onze liederen; ook krijgt men meer oog en oor voor de boosheid, de twijfel en het verdriet in de Psalmen. Maar nog steeds worden er niet veel liederen over geschreven. Toevallig zijn Carolien en ik bezig met het opnemen van een cd met liedjes die nu en dan wat verdrietig of vertwijfeld zijn, maar ik zie het niet gauw gebeuren dat die liederen in Opwekking terechtkomen. Het zal nog wel een tijd op zich laten wachten, vrees ik.

Je vraagt: “Wat mis ik, door niet op te groeien met de Psalmen?” Ik hoop dat je niets mist, doordat je het eenzijdige voedsel in de kerkdienst-samenzang aanvult met de “schijf van 5” van de Psalmen (Grappig: “Psalmen” bestaat in werkelijkheid uit vijf boeken), bijvoorbeeld tijdens je stille tijd. Of lees na elke avond-maaltijd met je hele gezin een Psalm in een gemakkelijke vertaling. En praat daar met de kids over. Kinderen weten daarbij vaak de meest cruciale vragen te stellen waar je zelf allang niet meer opkomt. Als je de eenzijdigheid van de Evangelische cultuur onderkent kun je voor je zelf en binnen je gezin een tegenwicht bieden. En geef door wat je leert; daarmee verrijk je iedereen om je heen.

Zelf maak ik me ook zorgen over hoe gemakkelijk we “aangename verzen” uit het boek Psalmen halen, terwijl we de rest negeren. Maar mijn zorg is breder: over welke Bijbelteksten hebben we al meerdere keren gehoord en gelezen, en welke complete Bijbelboeken hebben we genegeerd in de afgelopen tijd? Hoeveel preken heb jij gehoord uit de kleine profeten? Komen de brieven van Johannes, Petrus en Jacobus net zo veel aan bod als die van Paulus? Kun je de koningen van Israël net zo gemakkelijk opnoemen als de discipelen van Jezus?

Vroeger dacht ik dat wij als Nederlandse Protestanten het helemaal voor elkaar hadden in tegenstelling tot christenen in andere tijden en plaatsen. Dat idee ben ik helemaal kwijt. We hebben nog heel, heel, heel veel te leren. Jouw mailtje helpt daar enorm bij om mezelf ook weer kritische vragen te stellen.

Simon


next page next page close

vGK Noordwolde – de liturgie

Aanstaande zondagavond speel & spreek ik in de voortgezet Gereformeerde Kerk te Noordwolde (in Friesland). Hieronder de liturgie en  hoe het tot stand gekomen is.

 

Thema: PRATEN MET GOD (Neem de rode pil)

 

Dienst programma

  • Zingen: Geest van hierboven (Gez. 477, in D)

Opening door Gertie

Medley: Opw. 40 Opw 42 en Opw 244 (allemaal in D)

  • Opw 40: Zoek eerst het koninkrijk van God
  • Opw 42: Stel mijn vertrouwen
  • Opw 244: Welzalig de man die niet wandelt

Schriftlezing: Joh. 10: 1-4 door Gerrit

  • Opw 281: Als een hert dat verlangt naar water

Preek deel 1

  • Opw 731: Jezus ik hou van U

Preek deel 2

  • Opw 488: Heer ik kom tot U

Afsluitingsgebed

  • Opw 569: Regeer in mij (slotlied)

 

Totstandkoming

Het voorbereiden van een dienst begint met een thema, en een thema begint met een doelstelling. Afgelopen maandagavond hebben we (een aantal jongeren, iets minder jongere jongeren en ik) gebrainstormd over welke onderwerpen interessant gevonden worden door zowel buitenkerkelijken als kerkelijken. Onze doelstelling was om daar een  aantal diensten over te houden. We hebben uit die thema’s een selectie gemaakt en die selectie weer samengevat (met enig hangen en wurgen) in één thema: PRATEN MET GOD.

Dit thema ga ik in vier diensten uitbouwen. Zet het in je agenda:

  • 21 april: Neem de rode pil
  • 2 juni: Age doesn’t matter
  • 14 juli: Onzichtbare kracht
  • 3 nov: De Hemelse Finale

Tijd: 19.00 tot 20.00 uur

Plaats: Dwarsvaartweg 1, 8391 MH NOORDWOLDE (Friesland)

De liederen zijn uitgezocht door Adine Versluis, Gerrit Bouius en Trijntje Hoekstra. Vervolgens heb ik daaruit een selectie gemaakt. Deze stappen heb ik gevolgd:

  • Beginlied: Een bekend lied, niet meteen te druk, maar wel krachtig beginnen. “Geest van Hierboven” staat wel hoog, maar we doen hem anderhalve toon lager (in toonsoort D).
  • Daarna doet Gertie de opening, votum, groet, inleiding thema.
  • De liederen 40, 42 en 277 zijn liederen die qua stijl goed bij elkaar passen en ze leren ons iets. Er wordt nog geen toewijding verwacht van de bezoekers; dat doen we pas na de preek. Ik begeleid dit met gitaar.
  • Vervolgens komt Gerrit met de tekstgedeelten die de kern van de preek raken. We lezen over Jezus als Goede Herder en blijven in het Fauna-thema met het volgende lied. Jammer dat er niet een lied is als “Als een schaap dat verlangt naar vers gras” 🙂
  • De preek bestaat uit twee delen. Twee korte preken is beter te volgen dan één lange preek.
  • We onderbreken de preek met Opw. 731: Jezus ik hou van U. Dit sluit aan met hoe het eerste deel wordt afgesloten.
  • Tenslotte onderstrepen Opw. 488 en Opw. 569 het thema en kunnen mensen hun toewijding uitspreken.

 


next page next page close

Emerging Church deel III – kerk en wereld

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging Church”. Klik op de links om de andere artikelen behorende bij deze serie te lezen.

1. Emerging Church: De nieuwe kerk

2. Emerging Church: Als Jezus zijn.

3. Emerging Church: Kerk en wereld.

4. Emerging Church: Over appels, bomen en bijeenkomsten.

5. Emerging Church: Einde evangelisatie. 

 

Een aantal jaren geleden werd ik gebeld door een bassiste. “Ik speel niet mee, komende zondag. Ik kan er gewoon niet achter staan.” Die zondag stond een dienst voor buitenstaanders op het programma en het nummer “Bridge over Troubled Water” van Simon & Garfunkel stond op het programma. Een nummer wat Michael W. Smith in die tijd ook al op een cd had ingezongen, maar toch was het voor haar een brug te ver om het achter op een podium uit te voeren in de kerk. Niet-kerkelijke liederen horen gewoon niet thuis in een kerk. Dat hoort bij de wereld. Uiteindelijk heeft ze wel gespeeld omdat ze dienstbaar en flexibel was en omdat ze vertrouwen had in het leiderschap, maar helemaal happy was ze er niet mee.

Recentelijk was ik aanwezig in een andere kerk. Tijdens het open gebed (een moment waarop gemeenteleden als ze willen vanuit de zaal gebeden uit kunnen spreken) bad een jongere (schat ik in, ik had mijn ogen netjes dicht). In één zin dankte hij God voor de kerkdienst en voor het grappige cabaret van Najib Amhali op de zaterdagavond. Ik schrok even op, maar hield uiteraard mijn ogen netjes dicht.

Tussen beide gebeurtenissen zitten hooguit vijf jaar. Kruipt de wereld de kerk in? Vanuit het perspectief van de Emerging Church is er iets heel anders aan de hand. De kerk is de wereld ontvlucht en achter een hoge muur gekropen. Inmiddels doet de kerk hier en daar weer een deur of een venster open.

Veel christenen denken dat de kerk door de geschiedenis heen van het rechte spoor is geweken door profane, onheilige zaken toe te staan binnen de kerkmuren. De Emerging Church werpt een ander licht op de zaak. Van de geboorte van de kerk tot aan pakweg de zestiende eeuw is er nooit een onderscheid tussen kerk en wereld geweest. De kerk was politiek, sociaal en cultureel actief en al die aspecten werden zowel binnen als buiten de kerkmuren besproken en behandeld. Vanaf de zestiende eeuw ging men echter systematischer naar de wereld kijken. Commercie hoorde thuis in de winkels, politiek in de stadshuizen, theater in de schouwburg en religie in de kerk. Voordeel: door een harde scheidslijn te trekken tussen het heilige en profane werd de kerk zuiverder. Nadeel: door het religieuze leven te beperken tot de kerk, verdween God uit de theaters, uit de stadshuizen, uit de musea, uit de winkelcentra en uit Jorwerd. De Emerging Church zegt daarom: zoals er tegen het spirituele aspect van het leven werd aangekeken van de eerste tot de zestiende eeuw, zo pakken we dat nu terug.

Wat betekent dat concreet voor de kerkdienst? Afbeeldingen, video-fragmenten, liedjes en activiteiten die niet binnen de kerk zijn ontstaan worden tijdens de dienst gebruikt. Oorspronkelijk zijn ze niet bedoeld om God te eren, maar in de kerk krijgen ze een nieuwe betekenis. Het onheilige wordt heilig gemaakt. Dit heeft twee positieve effecten: onkerkelijke mensen vinden herkenning binnen de kerk en kerkelijke mensen vinden herkenning in de wereld. Wanneer ze een lied horen in de publieke ruimte die ze die zondag in de kerk hebben gehoord, wordt hun aandacht naar God teruggetrokken. De grootheid, schoonheid, goedheid van God blijft niet langer beperkt zichtbaar in de kerk (en in de natuur, voegen wij Europese christenen daar aan toe), maar ook in ieder aspect van het dagelijks leven.

Waar komt ons idee vandaan dat kerk en wereld tegenover elkaar staan? Misschien uit Johannes 7:7 of Romeinen 12:2? Daar kun je het vaaglijk van afleiden, maar niet met zekerheid. Dat de wereld slecht is vind je veelvuldig in de Bijbel, maar dat de kerk dat oordeel ontspringt kan ik nergens vinden. Als in de Bijbel het woord ‘wereld’ valt wordt vaak Gods liefde en Jezus’ offer voor de wereld genoemd of worden christenen opgeroepen om betekenis te hebben in de wereld. De Emerging Church heeft dus gelijk; we mogen geen culturele of religieuze scheiding tussen kerk en wereld aanbrengen. We Zijn het zout en zoutkorreltjes behoren zich te verspreiden tussen het voedsel (=de wereld) om bederf tegen te gaan. Dat betekent dat er ook voedsel (=de wereld) zich tussen de zoutkorreltjes mag bevinden.

Maar waarom maakt dit ons bang?  We worden ongerust omdat, zodra we de wereld in de kerk halen, er onzuivere elementen mee gaan komen. De kunststukken, activiteiten, films en liederen moeten kritisch worden bekeken op hun inhoud. En, naar mijn mening, ook op de herkomst. Het staat voor mij als een paal boven water dat er demonische aanwezigheid verbonden kan zijn aan voorwerpen en misschien – dat weet ik wat minder zeker – aan liederen en kunstvormen. Door de Heilige Geest kunnen we herkennen wat wel en niet gebruikt kan worden. Dat onderscheidingsvermogen hebben we nodig. Niet overal in de Emerging Church zie je dat onderscheidingsvermogen wat de Geest ons wil geven: zo worden in sommige kerken al druk gemasseerd en Yoga toegepast. Dat gaat me niet een beetje te ver; dat gaat me véél te ver.

De kerk heeft de wereld buitengesloten en dat heeft er in geresulteerd dat hele generaties de kerk uit zijn gegaan. Ze beleven niets meer in de kerk omdat de taal en de cultuur van hun dagelijks leven niet welkom is daar. Decennia lang konden we zeggen: “Zodra ze God gaan zoeken, komen ze wel terug.” God was immers niet in de wereld, maar alleen in de kerk te vinden. Dat is niet meer zo. De Nederlandse cultuur omhelst inmiddels het spirituele en op iedere hoek van de straat is wel iets spiritueels te vinden. Kijk naar het succes van tijdschriften als Happinez. Dit vond ik op infonu.nl:

Erik Sengers, godsdienstsocioloog aan de Vrije Universiteit te Amsterdam heeft een verklaring. Volgens hem vult Happinez een gat wat is ontstaan door de ontkerkelijking in Nederland. ‘Mensen ontdekken de keerzijde van individualisering en gaan op zoek naar mysterie en zingeving. Happinez is niet sektarisch en behandelt alles van christendom en boeddhisme tot new age.’

Er zijn veel bloggers die ons waarschuwen voor de Emerging Church. Inmiddels weet ik ook dat veel kerken die zich onder deze beweging scharen uit de bocht gevlogen zijn. Maar het appèl dat deze nieuwe kerkvorm doet aan alle christenen is terecht. God heeft zijn Geliefde Zoon gegeven voor deze wereld en Hij volvoert Zijn plan. Dat plan volvoert hij in de wereld. Gaan we daar deel van uit maken, of blijven we in ons veilige afschermde hoekje zitten totdat alles over is?

Kom op broers en zussen, de wereld in!


next page next page close

Emerging Church deel II – Als Jezus

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging Church”. Klik op de links om de andere artikelen behorende bij deze serie te lezen.

1. Emerging Church: De nieuwe kerk

2. Emerging Church: Als Jezus zijn.

3. Emerging Church: Kerk en wereld.

4. Emerging Church: Over appels, bomen en bijeenkomsten.

5. Emerging Church: Einde evangelisatie. 

 

Dat christenen als Jezus willen zijn is niet nieuw. Maar hoe ver ga je? Hoewel er best een paar christenen te vinden zullen zijn met een lange jas en een baard, zullen weinigen van hen Aramees en Hebreeuws spreken, op sandalen rondlopen en op een ezel naar het werk gaan. Er is blijkbaar een grens. Sommige eigenschappen wil je wel overnemen en sommige niet. Er heerst een bepaalde overeenstemming over hoe dat er uitziet, dat ‘als Jezus zijn’ maar de consensus brokkelt af. De Emerging Church denkt er namelijk heel anders over dan de meeste hedendaagse kerken.

Even tussendoor: ik bedoel met “Emerging Church” een stroming onder christenen die wereldwijd aan invloed wint. Er is geen kerk die “Emerging Church” heet, maar een groeiend aantal kerken vertonen steeds meer eigenschappen van deze stroming.

Wie is Jezus? Als je het een gemiddelde christen vraagt, zal deze antwoorden (naast dat Hij de Zoon van God, de Redder van de wereld is, enzovoorts) dat het een goede man was die onderwijs gaf en mensen genas. Hij loog niet, Hij was wijs, Hij zondigde niet, Hij sprak inspirerende woorden, Hij studeerde de Geschriften en Hij bad. Dat is allemaal waar. Als we ons best doen om Jezus daar in na te volgen dan doen we daar goed aan. Maar velen zeggen ook het volgende: Jezus was aardig, Hij was niet geïnteresseerd in aardse politiek en andere zaken, en Hij probeerde iedereen te vriend te houden. En daar legt de Emerging Church de vinger op de zere plek. Jezus maakte vijanden. Hij nam geen blad voor de mond. Hij had voor die tijd extreem revolutionaire denkbeelden (bijvoorbeeld over vrouwen en kinderen, het volgen van de wet en het omgaan met rijkdom) en bedacht zich geen moment om die inzichten te delen met een enorme menigte mensen. Hij brak het halve tempelplein af, beledigde leiders en bracht een nieuw Koninkrijk in contrast tot het keizerrijk van de R0meinen. Er is geen andere manier waarop zijn gehoor dat laatste had kunnen opvatten als een (geweldloze) revolutie. De Emerging Church wijst ons op het feit dat Jezus geen zacht gekookt ei was en dat heeft praktische consequenties. Wie Jezus wil volgen zal blijkbaar hier en daar een tempeltafeltje om moeten gooien.

Waar de kerk jarenlang de biddende, pratende en (afhankelijk van je denominatie) genezende Jezus heeft benadrukt brengt de Emerging Church de sociale agenda van Jezus weer naar voren. Zorgen voor de armen. Actief verzet tegen leugen, hypocrisie en onrecht. Met beide benen in de maatschappij staan. De kerk is hier aan toe, denk ik. Jarenlang heeft de rechtzinnige kerk zich toegelegd op onderwijs als een reactie tegen vrijzinnigheid. Goede preken en interessante Bijbelstudies om mensen te helpen de Waarheid vast te houden te midden van de grote stroom van informatie en meningen die op ons af is gekomen. De kerk heeft zich op eigen erf teruggetrokken en is een veilige haven voor de kerkleden en gemeenteleden. Een eenvoudige plek met een eenvoudige leer tegenover een ingewikkelde, postmoderne, pluralistische maatschappij. Dat is goed hoor. Maar…

…wie als Jezus wil zijn, kan niet achter de kerkdeur verstopt blijven. Dat zou Jezus nooit doen! Hij had niet op maandagavond gemeentevergadering, op dinsdagavond kring, op woensdagavond muziek, op donderdagavond Bijbelstudie en op vrijdagavond jeugdgroep. Hij was niet te vinden onder de mensen van zijn niveau en zijn (Farizeïstische!) levensovertuiging, maar bij de mensen die Hem nodig hadden. Hij had op maandagavond een afspraak met een Samaritaanse vrouw, op dinsdag voedde Hij 5000 mensen, op woensdagavond dreef Hij demonen uit, op donderdagavond at hij bij Zacheüs en op vrijdagavond genas Hij zieken. Dat laatste tot frustratie van de rechtzinnige kerkmensen van die tijd: de Farizeëen. Zij riepen Jezus om te stoppen en tot berouw en bekering te komen. Jezus reageerde daarop door nog meer mensen uit te nodigen te worden zoals Hij.

 

Praktische lessen van de Emerging Church voor de kerkdienst

De kerkdienst is een stopcontact. De bedoeling is dat we met onze oplaadbare auto’s en fietsen naar de kerk komen om op te laden en daarna de wereld in te rijden en te fietsen. Helaas nemen veel christenen hun koffiezetapparaat, televisie, waterkoker en elektrische kachels mee naar de kerk om daar een heel gezellig, leuk en warm plekje te maken. Je weet wel, schuilen voor de Boze Wereld. Als Jezus zou langskomen zou hij resoluut de oplaadpaal omschoppen, denk ik. Vinden we Jezus dan nog aardig? Dit gaat niet over de vorm van de kerkdienst (Want oh, wat is daar al veel over geschreven, ook door mij). Dit gaat over de boodschap. Het is niet zo prettig om voortdurend te horen dat we in de wereld thuishoren en dat we daar(mee) bevriend moeten raken. Dat is gevaarlijk, want de wereld heeft zuigkracht. Maar ja, Jezus volgen is nu eenmaal gevaarlijk.

De Emerging Church wordt vaak verward met de Seeker-Sensitive Church beweging (van met name Bill Hybels en Rick Warren) maar dat is niet correct. Het zijn twee totaal verschillende bewegingen. Ze komen ook niet uit elkaar voort. Waar zoekersvriendelijke kerken de drempel van de kerkdienst verlagen om zoveel mogelijk niet- en randkerkelijke mensen te kunnen verwelkomen doet de Emerging Church precies het omgekeerde. De inhoud van de kerkdienst is zo radicaal mogelijk zodat kerkelijke mensen kunnen blijven groeien en niet geestelijk stil blijven staan. Buitenkerkelijken zijn weliswaar welkom in de dienst maar worden daar helemaal niet verwacht. Dit in overeenstemming met veel culturen over de hele wereld waar het helemaal niet normaal is om een kerkdienst binnen te lopen. De voorganger Steve Collins van de Emerging Church “Grace” in Engeland zegt: “In het Verenigd Koninkrijk zullen buitenstaanders niet eerder een kerk binnenlopen als dat een buitenstaander een moskee of een homobar binnen zou gaan.” In een omgeving als deze krijgt een Seeker Sensitive Church geen voet aan de grond. Christenen moeten naar buiten gaan en niet verwachten dat niet-christenen naar binnen komen.
Voor de Emerging Church is dit een kwestie van principe. Wie Jezus volgt nodigt mensen niet uit voor de kerk, maar laat zich uitnodigen voor de activiteiten van de mensen in de wereld. Het gaat mij echter te ver om dit te verheffen tot een theologisch principe. In het Nieuwe Testament werden mensen namelijk al uitgenodigd voor kerkdiensten. Het gebeurde allebei in de vroege kerk: randkerkelijken werden uitgenodigd en buitenkerkelijken werden bezocht. Dat doen we nu nog: randkerkelijken (en dat is een enorme doelgroep in Nederland!) kunnen het beste worden verwelkomd in voor hun begrijpelijke en aansprekende kerkdiensten (zoals de Seeker Sensitive Church doet) en buitenkerkelijken zouden die uitnodiging niet moeten krijgen. Die laatste categorie zou ons geregeld moeten tegenkomen buiten de kerk. En dat leren we dan weer van de Emerging Church.

Wat zijn de favoriete onderwerpen in jullie kerkdiensten? Zowel reformatorische als evangelische kerken maken zich schuldig aan het ‘rondpompen van kennis’. Alleen datgene wat geleerd wordt in de studies en preken wordt beschouwd als Bijbels. En alleen datgene wat Bijbels is mag worden geleerd op de preekstoel en de Bijbelstudie. Met dat laatste (alleen onderwijzen wat Bijbels is) ben ik het eens. Maar dat eerste (alleen wat we onderwijzen is Bijbels)? Bah. Gods Woord is een heel dik boek met heel veel inzichten, verhalen en kennis. Lees dat boek en laat je verrassen door de Bijbel zelf. Dat er een Emerging Church stroming is die ons helpt om op een frisse manier tegen de kerk en de Boodschap te kijken is alleen maar mooi.

De frisse wind van de Emerging Church is de nadruk op sociale gerechtigheid. Dit thema is lange tijd gegijzeld door vrijzinnig georiënteerde kerken, maar dat duurt niet lang meer. Steeds meer kerken zetten zich in voor de armen in onze omgeving. En het belang van het kopen van eerlijke kleding en Fair Trade producten wordt ook steeds vaker genoemd. Nu nog de palliatieve zorg, bejaardenzorg, bidden voor en met zieken, weerstand bieden tegen zelfverrijking, hulp voor suïcidale mensen en werkgroepen voor mensen in crisis (in plaats van kerken in crisis). That Would Jesus Do, toch?


next page next page close
thumbnail Tussen Kerst en Pasen… zoom
next page next page close

Vlucht naar de hemel

Bent u ook al druk aan het sparen? Want laten we eerlijk zijn. Een weekje Indonesië, Australië of Brazilië is al heel gewoon geworden. Misschien niet alledaags, maar voor sommigen onderons wel alle-jaars. Nee, wie op zoek is naar nieuwe ervaringen, moet niet op aarde zijn, maar in de hemel. De ruimte dan natuurlijk, want dat is nog net te betalen. Een vlucht met Virgin Galactic kost € 140.000 en dan zijn er volgens de laatste telling nog 284 wachtenden voor u. Duur? Nee hoor. Virgin Galactic is eigenlijk een prijsvechter. Het heeft binnenkort ook één belangrijke overeenkomst met Ryan Air: er is geen toilet aan boord.

Mensen zijn ervaringzoekers. We willen iets ervaren, hoe heftiger hoe beter. Zelfs Christenen – die best bestand zijn tegen een saai moment hier en daar – zijn daar niet van verschoond. Je hebt vast wel eens iemand horen zeggen: “Ik verlang naar een krachtige aanraking van Gods Geest.” En wat dacht je van:
Ik voelde de liefde van Jezus en kon niet ophouden met huilen.” Misschien heb je dit zelf wel eens gezegd: “Ik ervoer de aanwezigheid van God tijdens de dienst.”

Wat valt je op aan deze drie zinnen? Herlees ze nog eens Wat hebben ze gemeenschappelijk? Dat ze alle drie beginnen metik. En dat kenmerkt de moderne christen. Onder invloed van onze westerse cultuur, met name door de grote hoeveelheid reclame-boodschappen via verschillende media, zijn wij Homo Consumens geworden, de consumerende mens. De consumerende mens laat zich in de eerste plaats leiden door wat hij voelt bij een bepaald product en in de tweede plaats wat het product voor hem of haar kan betekenen. De consumerende christen doet hetzelfde. Die vraagt zich af wat voor gevoel een gemeente, een dienst of zelfs Jezus bij hem of haar losmaakt en wat de kerk, een kerkdienst en zelfs de Allerheiligste voor hem of haar kan doen. Foute boel. Als Homo Consumens kun je de kerk natuurlijk niet binnentreden.

Hoe dan wel? Hoe voorkomen we dat we gaan consumeren in de kerk? En hoe kunnen we onze kerkdiensten zo vormgeven dat we de bezoekers aan de dienst niet in de verleiding brengen om te gaan consumeren? Een aantal suggesties.

  1. Zet je hart op het juiste. Verlang niet langer naar krachtige aanrakingen van de Heilige Geest, maar verlang naar de Heilige Geest zelf. Verlang niet naar de liefde van Jezus, maar naar Jezus zelf.
  2. Geef de Geest de ruimte. Niet alleen om warme gevoelens op te wekken, maar ook om je te overtuigen van zonde. Dat is geen fijn gevoel.
  3. Beoordeel kerkdiensten niet aan de hand van het gevoel wat je er bij hebt. Ten diepste doet het er niet toe of een dienst gezellig, indrukwekkend of warm of vrolijk was. Gebruik liever criteria als deze: Stond Christus centraal? Is wat er gebeurd is in overeenstemming met de Bijbel? Kreeg de Geest van God ruimte om te doen wat Hij wil? En: droeg de dienst vrucht?
  4. Muziek is geen vorm van kerkelijk entertainment. Het is een middel om mensen te helpen zich ten volle bewust te worden van God en voor Hem open te staan.
  5. Voor de zangleiders: wees kritisch op jezelf wanneer je liederen kiest. Kies je ze omdat je ze zelf mooi vindt, of omdat ze Gods boodschap voor de gemeente dragen? Zijn ze theologisch correct of zijn ze te sterk afgestemd op de waan van deze tijd?
  6. Kom naar de dienst om je lofoffers te brengen. En leer de gemeente om naar de dienst te komen om lofoffers te brengen.

Mocht het niet lukken om de jezelf en de gemeente te ontrukken aan de geest van het consumentisme, schaf dan de collecte af en ga entree heffen aan de deur. Met het geld dat je binnenhaalt kun je de beste apparatuur aanschaffen, een fulltime muziekteam aanstellen en iedere week weer een andere (christelijke) cabaretier aan het woord laten. Adverteer vervolgens dat je vluchten naar de hemel aanbiedt voor een spotprijs – met toilet aan boord!


next page next page close

Frisse kijk op zondagochtend

Louie Giglio schrijft: “We moeten onze kijk op de zondagse dienst grondig herzien”. Momenteel zijn we er op gericht om de mensen die de kerk binnenkomen in contact te brengen met God, en daar is iets mis mee. Waarom moeten de mensen die vol zijn van Gods Geest met God in contact gebracht worden? Zouden ze niet voortdurend in contact moeten staan met God? Iedereen die christen is weet dat het antwoord daarop een volmondig ‘ja’ is. Niet iedereen weet echter wat dat betekent.
God is alomtegenwoordig. Dat betekent dat hij overal is. Je kunt je nergens verstoppen voor God. Hij staat full-time naast je. In Psalm 139 staat dat en Jona is daar ook achtergekomen. God is dichtbij iedereen, maar niet iedereen staat met God in contact. Voor Christenen wordt Gods nabijheid nog nadrukkelijker beloofd. Jezus zegt in Mattheüs 28 dat hij altijd met ons zal zijn, tot aan het einde van de wereld zoals wij die kennen. Deze woorden werden uitgesproken door een man die plotseling lichamelijk verscheen, nadat hij was gestorven en begraven. Het heeft een ondertoon: “Laat mensen eeuwenlang beweren dat ik dood en begraven ben. Laat ze zeggen dat ik nooit bestaan heb en bovendien Gods zoon niet was. Maar ik kom altijd weer persoonlijk naar jullie. Tot aan de laatste generatie toe!” Om Jezus kan niemand heen, net zo min dat iemand om God heen kan. Vraag Jona…
Maar contact met God betekent meer dan Gods aanwezigheid alleen. Voor interpersoonlijk contact heb je twee personen nodig. God is er. Ben jij er ook? Sterker nog ben jij voortdurend in Gods aanwezigheid? Zie jij de troon van God voortdurend? Spreek je regelmatig met papa? Breng je voortdurend lofoffers (Hebreeën 13:15-16) en wil je elk uur van de dag de Heer prijzen (Psalm 34:2)? Of ben je het kind dat éénmaal per week een dik uur op bezoek gaat en dat hele uur nodig heeft om te wennen aan Gods aanwezigheid? En vraag je je dan ook nog af waarom je zo weinig merkt van Gods aanwezigheid? Misschien merkt God wel weinig van jouw aanwezigheid!
Louie Giglio heeft gelijk, we moeten onze kijk op de zondagse dienst eens herzien. In plaats van er van uit te gaan dat mensen opgewarmd moeten worden en gewezen en gericht moeten worden op de Vader, moesten we er maar eens van uitgaan dat ze al de hele week aan het aanbidden zijn. Want dat is de opdracht in Hebr. 13:15-16! Lofprijs is een dagelijks onderdeel van het normale christelijke leven. Aanbidding in de Bijbel is vaker een individuele daad dan een groepsgebeuren. Dat jij thuis God aanbidt is het uitgangspunt, het feestelijk samen aanbidden is de bonus. Net zo min dat je je gebit gezond kunt houden door halfjaarlijks naar de tandarts te gaan kun je geestelijk gezond blijven door wekelijks naar de kerk te gaan. Een gezond gebit vereist dagelijks tandenpoetsen, een gezond geestelijk leven vraagt om dagelijks contact met God.
Wat je kunt doen als technicus, muzikant, zangleider, danser, dramaspeler? Leef het voor. En kaart het aan bij de leiding van je gemeente!

next page

Emerging Church IV – Over appels, bomen en bijeenkomsten

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging...
article post

Psalmen in de kerkdienst

Waarom zingen we zo weinig Psalmen in de kerk? In reformatorische kerken doen de gezangen...
article post

vGK Noordwolde – de liturgie

Aanstaande zondagavond speel & spreek ik in de voortgezet Gereformeerde Kerk te...
article post

Emerging Church deel III – kerk en wereld

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging...
article post

Emerging Church deel II – Als Jezus

U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging...
article post
thumbnail Tussen Kerst en Pasen… article post

Vlucht naar de hemel

Bent u ook al druk aan het sparen? Want laten we eerlijk zijn. Een weekje Indonesië,...
article post

Frisse kijk op zondagochtend

Louie Giglio schrijft: “We moeten onze kijk op de zondagse dienst grondig...
article post