rss search

Emerging Church deel III – kerk en wereld

line
U leest een artikel die hoort bij een serie genaamd “The Emerging Church”. Klik op de links om de andere artikelen behorende bij deze serie te lezen.

1. Emerging Church: De nieuwe kerk

2. Emerging Church: Als Jezus zijn.

3. Emerging Church: Kerk en wereld.

4. Emerging Church: Over appels, bomen en bijeenkomsten.

5. Emerging Church: Einde evangelisatie. 

 

Een aantal jaren geleden werd ik gebeld door een bassiste. “Ik speel niet mee, komende zondag. Ik kan er gewoon niet achter staan.” Die zondag stond een dienst voor buitenstaanders op het programma en het nummer “Bridge over Troubled Water” van Simon & Garfunkel stond op het programma. Een nummer wat Michael W. Smith in die tijd ook al op een cd had ingezongen, maar toch was het voor haar een brug te ver om het achter op een podium uit te voeren in de kerk. Niet-kerkelijke liederen horen gewoon niet thuis in een kerk. Dat hoort bij de wereld. Uiteindelijk heeft ze wel gespeeld omdat ze dienstbaar en flexibel was en omdat ze vertrouwen had in het leiderschap, maar helemaal happy was ze er niet mee.

Recentelijk was ik aanwezig in een andere kerk. Tijdens het open gebed (een moment waarop gemeenteleden als ze willen vanuit de zaal gebeden uit kunnen spreken) bad een jongere (schat ik in, ik had mijn ogen netjes dicht). In één zin dankte hij God voor de kerkdienst en voor het grappige cabaret van Najib Amhali op de zaterdagavond. Ik schrok even op, maar hield uiteraard mijn ogen netjes dicht.

Tussen beide gebeurtenissen zitten hooguit vijf jaar. Kruipt de wereld de kerk in? Vanuit het perspectief van de Emerging Church is er iets heel anders aan de hand. De kerk is de wereld ontvlucht en achter een hoge muur gekropen. Inmiddels doet de kerk hier en daar weer een deur of een venster open.

Veel christenen denken dat de kerk door de geschiedenis heen van het rechte spoor is geweken door profane, onheilige zaken toe te staan binnen de kerkmuren. De Emerging Church werpt een ander licht op de zaak. Van de geboorte van de kerk tot aan pakweg de zestiende eeuw is er nooit een onderscheid tussen kerk en wereld geweest. De kerk was politiek, sociaal en cultureel actief en al die aspecten werden zowel binnen als buiten de kerkmuren besproken en behandeld. Vanaf de zestiende eeuw ging men echter systematischer naar de wereld kijken. Commercie hoorde thuis in de winkels, politiek in de stadshuizen, theater in de schouwburg en religie in de kerk. Voordeel: door een harde scheidslijn te trekken tussen het heilige en profane werd de kerk zuiverder. Nadeel: door het religieuze leven te beperken tot de kerk, verdween God uit de theaters, uit de stadshuizen, uit de musea, uit de winkelcentra en uit Jorwerd. De Emerging Church zegt daarom: zoals er tegen het spirituele aspect van het leven werd aangekeken van de eerste tot de zestiende eeuw, zo pakken we dat nu terug.

Wat betekent dat concreet voor de kerkdienst? Afbeeldingen, video-fragmenten, liedjes en activiteiten die niet binnen de kerk zijn ontstaan worden tijdens de dienst gebruikt. Oorspronkelijk zijn ze niet bedoeld om God te eren, maar in de kerk krijgen ze een nieuwe betekenis. Het onheilige wordt heilig gemaakt. Dit heeft twee positieve effecten: onkerkelijke mensen vinden herkenning binnen de kerk en kerkelijke mensen vinden herkenning in de wereld. Wanneer ze een lied horen in de publieke ruimte die ze die zondag in de kerk hebben gehoord, wordt hun aandacht naar God teruggetrokken. De grootheid, schoonheid, goedheid van God blijft niet langer beperkt zichtbaar in de kerk (en in de natuur, voegen wij Europese christenen daar aan toe), maar ook in ieder aspect van het dagelijks leven.

Waar komt ons idee vandaan dat kerk en wereld tegenover elkaar staan? Misschien uit Johannes 7:7 of Romeinen 12:2? Daar kun je het vaaglijk van afleiden, maar niet met zekerheid. Dat de wereld slecht is vind je veelvuldig in de Bijbel, maar dat de kerk dat oordeel ontspringt kan ik nergens vinden. Als in de Bijbel het woord ‘wereld’ valt wordt vaak Gods liefde en Jezus’ offer voor de wereld genoemd of worden christenen opgeroepen om betekenis te hebben in de wereld. De Emerging Church heeft dus gelijk; we mogen geen culturele of religieuze scheiding tussen kerk en wereld aanbrengen. We Zijn het zout en zoutkorreltjes behoren zich te verspreiden tussen het voedsel (=de wereld) om bederf tegen te gaan. Dat betekent dat er ook voedsel (=de wereld) zich tussen de zoutkorreltjes mag bevinden.

Maar waarom maakt dit ons bang?  We worden ongerust omdat, zodra we de wereld in de kerk halen, er onzuivere elementen mee gaan komen. De kunststukken, activiteiten, films en liederen moeten kritisch worden bekeken op hun inhoud. En, naar mijn mening, ook op de herkomst. Het staat voor mij als een paal boven water dat er demonische aanwezigheid verbonden kan zijn aan voorwerpen en misschien – dat weet ik wat minder zeker – aan liederen en kunstvormen. Door de Heilige Geest kunnen we herkennen wat wel en niet gebruikt kan worden. Dat onderscheidingsvermogen hebben we nodig. Niet overal in de Emerging Church zie je dat onderscheidingsvermogen wat de Geest ons wil geven: zo worden in sommige kerken al druk gemasseerd en Yoga toegepast. Dat gaat me niet een beetje te ver; dat gaat me véél te ver.

De kerk heeft de wereld buitengesloten en dat heeft er in geresulteerd dat hele generaties de kerk uit zijn gegaan. Ze beleven niets meer in de kerk omdat de taal en de cultuur van hun dagelijks leven niet welkom is daar. Decennia lang konden we zeggen: “Zodra ze God gaan zoeken, komen ze wel terug.” God was immers niet in de wereld, maar alleen in de kerk te vinden. Dat is niet meer zo. De Nederlandse cultuur omhelst inmiddels het spirituele en op iedere hoek van de straat is wel iets spiritueels te vinden. Kijk naar het succes van tijdschriften als Happinez. Dit vond ik op infonu.nl:

Erik Sengers, godsdienstsocioloog aan de Vrije Universiteit te Amsterdam heeft een verklaring. Volgens hem vult Happinez een gat wat is ontstaan door de ontkerkelijking in Nederland. ‘Mensen ontdekken de keerzijde van individualisering en gaan op zoek naar mysterie en zingeving. Happinez is niet sektarisch en behandelt alles van christendom en boeddhisme tot new age.’

Er zijn veel bloggers die ons waarschuwen voor de Emerging Church. Inmiddels weet ik ook dat veel kerken die zich onder deze beweging scharen uit de bocht gevlogen zijn. Maar het appèl dat deze nieuwe kerkvorm doet aan alle christenen is terecht. God heeft zijn Geliefde Zoon gegeven voor deze wereld en Hij volvoert Zijn plan. Dat plan volvoert hij in de wereld. Gaan we daar deel van uit maken, of blijven we in ons veilige afschermde hoekje zitten totdat alles over is?

Kom op broers en zussen, de wereld in!


Geen reacties

line

Trackbacks/Pingbacks

  1. Emerging Church IV - Over appels, bomen en bijeenkomsten - de KerkDienst - […] 3. Emerging Church: Kerk en wereld. […]
  2. Emerging Church de nieuwe kerk? - de KerkDienst - […] 3. Emerging Church: Kerk en wereld. […]
  3. Emerging Church V: Einde evangelisatie. - de KerkDienst - […] 3. Emerging Church: Kerk en wereld. […]

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *