rss search

Kerk en dertigers 2.0

line

In september 2012 bracht de PKN een verkennend onderzoek uit: Kerk en Dertigers 2.0. Voor mensen die zich (inmiddels) afvragen waar de dertigers zijn gebleven en het ook echt willen weten, is dit onderzoek zeer de moeite waard. Het is hier te downloaden.

Mijn reflectie op het rapport, om kort te gaan: zeer goede beschrijving van de leeftijdsgroep, schokkende cijfers over kerkverlating en niet-zo-bruikbare aanbevelingen. Aangezien die aanbevelingen maar één pagina beslaan van de 39, vind ik het een interessant document.

Blz. 23 Kerk en Dertigers

Veelzeggend vind ik het grafiekje op pagina 23. Ruim 40 procent van de ouderen van 65-75 is kerkelijk en orthodox-christelijk. Van de jongere generaties nog maar 15 tot 20 procent. Wat ook blijkt uit het grafiekje is dat er in generaties van 40 jaar en ouder meer kerkelijke mensen zijn dan mensen die zichzelf als orthodox-christelijk beschouwen. Er zijn veel veertig-plussers die zich sterk verbonden voelen met de kerk als instituut zonder dat ze daadwerkelijk geloven in wat de Bijbel leert. Dit is aan het verdwijnen. De generaties onder de veertig voelen zich minder verbonden met de kerk als religieus instituut wat een omkering in de grafiek veroorzaakt. Kerklidmaatschap zakt weg, orthodoxie komt terug. Veel jongeren (en daarmee bedoel ik 40-) geloven in de God van de Bijbel maar peinzen er niet over om zich bij een kerk aan te sluiten.

Het spirituele, morele, religieuze is niet minder bij de dertigers, volgens het rapport. Het wordt echter anders beleefd, niet meer in kerkelijk verband maar meer persoonlijk. Op bladzijde 23 noemt het rapport dat het in Nederland ontbreekt aan een gemeenschappelijke taal om te spreken over spiritualiteit en God. Hierin zie ik het uiteindelijke resultaat van het feit dat de kerk een eigen “kerktaal” heeft ontwikkeld en jarenlang die kerktaal heeft gekoesterd als een schild tegen de buitenwereld. Dat in de laatste decennia ook de kerkleden niet zo goed meer wisten wat die woorden betekenen deed er voor hen niet toe. Het geloof werd binnen de kerk beleefd en bij voorkeur met de woorden die ze gewend waren. Niet buiten de kerkmuren en ook niet met de taal van de straat, want dat is niet sacraal. Ongemerkt is er een nieuw kerklatijn de kerk binnengeslopen. Een taal die niemand buiten de muren van de kerk spreekt en waar men dus eigenlijk ook weinig tot niets bij beleeft. En dat kerklatijn wordt tot mijn ontsteltenis nog steeds in heel veel kerken – Reformatorisch, Evangelisch en ook Charismatisch – gesproken. Geen wonder dat er niet meer over geloof wordt gesproken in het dagelijks leven. Dan moet je dat doen in de bewoordingen van de dominee of de voorganger. En dat klinkt wel heel erg gek bij de buurvrouw of in de supermarkt. (Als jouw kerk een dominee heeft die met gewone woorden spreekt op de preekstoel, dan heb je geluk!) We zijn er aan toe dat in de kerk weer gewoon Nederlands wordt gesproken. En dat de boodschap meer gaat aansluiten bij de dagelijkse praktijk. Hoe werkt de Heilige Geest door jouw en jouw situatie heen op straat, op school en op het werk?

Meerdere malen maakt het onderzoek melding van het feit dat de dertiger kwaliteit verwacht, bijvoorbeeld op pagina 25. Koren op mijn molen; ik roep het al zo lang. Waar ik ook blij van word is dat het rapport er melding van maakt dat dertigers het erg prettig vinden als het “helder [is] waar de kerk voor staat” (ook op pagina 25). Kerken die zichzelf beschouwen als “ontmoetingsplaatsen voor geloofsgesprek” inspireren niet. In plaats van het leven doel en richting te geven, communiceren ze dat er eigenlijk geen doel of richting bestaat. Dat is een deprimerende, verlammende boodschap die de Stichter van de kerk zeker nooit heeft willen brengen.

De hoofdzaak van het rapport (wat mij betreft) staat op pagina 26. “Men concludeert dat dertigers ervaren dat hun belevingswereld niet aansluit op die van de kerken. De relevantie van geloven of kerkgang voor het dagelijks leven wordt gemist: wat betekent het nu hier en nu?” Laten we hier mee aan de slag gaan. Maar niet op de manier die de auteurs aanbevelen. Eén van de belangrijkste aanbevelingen is dat we de kerk niet meer moeten beschouwen als iets wat uit leden bestaat, maar uit bijeenkomsten. De kerk zou een “oase” moeten zijn waar je “op verhaal kan komen, waar je rust en energie kunt opdoen, je kunt bezinnen op levensvragen, enzovoorts.” Die (toevallige of georganiseerde) bijeenkomsten, dat is de kerk. Ik kan daar niets mee. En de meeste kerken, denk ik, ook niet.

De aanbeveling gaat voorbij aan wat de kerk eigenlijk is. De aanbeveling sluit aan bij de behoefte van veel dertigers maar gaat daarbij voorbij aan de vraag of het aan de kerk is om aan die behoefte tegemoet te komen. De kerk is niet een soort van overheidsorgaan die ten dienste is van de maatschappij, maar een lichaam die ten dienste staat van het Hoofd, Jezus Christus. Het Hoofd bepaalt welke beweging het lichaam maakt, en niet de dertigers of welke leeftijdsgroep dan ook. Als er in de maatschappij grote behoefte is aan religieuze gesprekken, misschien moeten scholen en universiteiten daar dan in voorzien. Of misschien moet er een nieuwe organisatie voor worden opgericht. Een maatschappelijke organisatie, want maatschappelijke behoeften moeten worden vervuld door maatschappelijke organisaties.

Waarom nemen kerken het dan op zich om deze maatschappelijke behoefte te vervullen? Omdat het verlangen naar volle kerkbanken heel groot is. Een volle kerk is een succesvolle kerk, denken we onbewust. Maar dat is niet wat de Bijbel zegt: een succesvolle kerk is een kerk waar liefde is, gehoorzaamheid aan God, bewogenheid voor alles wat kapot is en de proclamatie van een heldere bovennatuurlijke boodschap. Als door vervolging zo’n kerk leegloopt, dan is het nog steeds een succesvolle kerk. Gek genoeg blijkt overigens dat zulke kerken door vervolging heen groeien.

Kunnen we dan niets voor dertigers doen? Natuurlijk wel.

  • De kerk biedt een realistisch wereldbeeld waar zowel het natuurlijke als het bovennatuurlijke een plek heeft. Dertigers zijn meer dan de voorgaande generaties er van overtuigd dat er meer is tussen hemel en aarde dan wat je wetenschappelijk kunt onderzoeken. Het Bijbelse wereldbeeld laat zich echter niet aanpassen en combineren met andere geloofsrichtingen en denkwijzen. Take it all, or leave it.
  • De kerk biedt gemeenschap, warmte, liefde, aandacht voor elkaar. Je mag komen zoals je bent en bent altijd welkom ongeacht je geloof of levensstijl. Wij, de kerk, moeten leren om van ons ik-ben-beter-dan-jij-houding af te komen en wat minder gaan denken dat we precies weten hoe de wereld in elkaar steekt. Maar als je in zonde leeft en daar in wilt blijven leven zullen we je niet een aai over de bol geven. We gaan je niet vertellen dat God alles goed vindt, wat je ook maar doet.
  • De kerk biedt een plek om over het geloof te praten. De basis van het geloof is echter niet ons persoonlijke religieuze ervaring, maar wat Gods Woord, de Bijbel, er over zegt. Als je dat niet prettig vindt, dan spijt ons dat. Maar we blijven er al bijna 2000 jaar bij.
  • De kerk is het organisme dat de wereld kan veranderen. Als je deel wilt uitmaken van de oplossing voor armoede, ziekte, oorlog en gebrokenheid, dan moet je bij de kerk zijn. We zijn er helaas nog niet zo goed in, want we luisteren nog niet zo goed naar het Hoofd van de Kerk. (Jezus, niet de paus!) Maar misschien willen een stel dertigers in Nederland ons helpen om Jezus hier beter in na te volgen? De behoeften van dertigers worden het beste vervuld door hen de behoeften van anderen te laten vervullen. Kerk en dertigers 3.0.

 

 

 


1 reactie

line
  1. Saskia

    Hey Simon,
    boeiende reflectie. Ben het met je eens dat het geen oplossing is om de kerk de kerk niet meer te laten zijn. Eén van de mooiste (en helaas ook meest kwetsbare) van de kerk is juist de verbinding met de andere ‘leden/of beter:ledematen’. Echte relaties, een plek waar geoefend wordt in het uitdelen van de onvoorwaardelijke liefde van God. Dat gaat veel verder dan vrijblijvende eenmalige ‘inspirerende’ bijeenkomsten…

    line

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *