rss search

Psalmen in de kerkdienst

line

Waarom zingen we zo weinig Psalmen in de kerk? In reformatorische kerken doen de gezangen het wat beter dan de Psalmen. En in Evangelische, Charismatische en Baptistische kerken hebben we helemaal geen Psalmenbundel. Hoogstens worden een paar fragmenten van Psalmen aangehaald of geparafraseerd in de Opwekkingsbundel.

Zou dat niet anders moeten zijn? Een paar weken geleden mailde iemand mij met de vraag of we de Psalmen niet opnieuw meer ruimte moeten geven in de kerkdienst. En dan niet alleen de blije en lieve psalmen, maar ook de boze en verdrietige. Hij nam goed gezelschap mee in zijn mail: Tom Wright. Deze Nieuwtestamentische theoloog heeft zich over het boek Psalmen gebogen en komt met verrassende inzichten.

Als je even tijd hebt is het beslist de moeite waard om deze lezing te beluisteren: http://www.youtube.com/watch?v=aSb62xG9om0. Het eindigt met deze quote:“Things happen when you use the whole cycle. Which I think are less likely to happen when you only use parts or skip back and forwards in obedience of your principle of selection (Opwekkingsbundel?), rather than that of the compiler – and we may suppose the Holy Spirit. And I think this is part of what it means to live as a community or an individual under the authority of scripture. Allow the hymnbook God has given us, to be the means of personal and communal transformation and growth. It was good enough for Jesus, I suggest its good enough for us.” Deze quote leidt de vraag van de mailschrijver goed in.

Hallo …,

Ik heb je mail gelezen, heb de preek over Psalmen beluisterd en heb er goed over nagedacht.

In de eerste plaats: erg goed die preek van Tom Wright. Ik heb ‘m anderhalf keer beluisterd om de details ook een beetje mee te kunnen pakken. Tot mij grote vreugde ontdekte ik vorige week trouwens dat ik een (ongelezen) boek van Wright heb staan. Gauw op mijn leesstapel!

Maar wat moeten we met de Psalmen in onze diensten? In de eerste plaats is het goed om te beseffen dat de Psalmen waarschijnlijk nauwelijks binnen de tempel werden gebruikt. Het was geen ceremonieel boek, met aanwijzingen over offers, priesters, rituelen. Inhoudelijk lijken Psalmen daar helemaal niet zo geschikt voor. Meer voor persoonlijk gebruik, of in de kleinere groep. Het boek Psalmen is daarom geen leidraad in onze liturgieën of in ons “kerkelijk jaar”. Het is er niet voor bedoeld. Daar komt nog bij dat we de indruk hebben dat niet alle Psalmen werden gezongen. Het is een liederen én gebedenboek.

Hoeven we dan niets met de Psalmen? Dat hoor je me beslist niet zeggen! Als in het Woord van God een liedboek is opgenomen, dan is het erg vreemd als niets van die liederen in onze samenzang wordt opgenomen. Dat doen we gelukkig ook wel; veel delen van Psalmen is opgenomen in de Opwekkingsbundel. En daar gaat het mis: het zijn de “prettige” delen van de Psalmen. Wij selecteren op grond van onze culturele voorkeuren gedeelten en laten de rest van de Psalmen liggen.

De oplossing ligt er niet in om met een Psalmboek onder de arm weer naar de kerk te gaan maar om:
a) een goede theologie te ontwikkelen betreffende het geloofsleven, met name gebaseerd op de Psalmen.
b) met die theologie een keuze maken voor een bepaalde psalm of een gedeelte daarvan, en
c) daar een lied over te schrijven die opgenomen wordt in de samenzang.

Momenteel zie je Evangelisch Nederland meer bewust worden voor de onevenwichtigheid in onze liederen; ook krijgt men meer oog en oor voor de boosheid, de twijfel en het verdriet in de Psalmen. Maar nog steeds worden er niet veel liederen over geschreven. Toevallig zijn Carolien en ik bezig met het opnemen van een cd met liedjes die nu en dan wat verdrietig of vertwijfeld zijn, maar ik zie het niet gauw gebeuren dat die liederen in Opwekking terechtkomen. Het zal nog wel een tijd op zich laten wachten, vrees ik.

Je vraagt: “Wat mis ik, door niet op te groeien met de Psalmen?” Ik hoop dat je niets mist, doordat je het eenzijdige voedsel in de kerkdienst-samenzang aanvult met de “schijf van 5” van de Psalmen (Grappig: “Psalmen” bestaat in werkelijkheid uit vijf boeken), bijvoorbeeld tijdens je stille tijd. Of lees na elke avond-maaltijd met je hele gezin een Psalm in een gemakkelijke vertaling. En praat daar met de kids over. Kinderen weten daarbij vaak de meest cruciale vragen te stellen waar je zelf allang niet meer opkomt. Als je de eenzijdigheid van de Evangelische cultuur onderkent kun je voor je zelf en binnen je gezin een tegenwicht bieden. En geef door wat je leert; daarmee verrijk je iedereen om je heen.

Zelf maak ik me ook zorgen over hoe gemakkelijk we “aangename verzen” uit het boek Psalmen halen, terwijl we de rest negeren. Maar mijn zorg is breder: over welke Bijbelteksten hebben we al meerdere keren gehoord en gelezen, en welke complete Bijbelboeken hebben we genegeerd in de afgelopen tijd? Hoeveel preken heb jij gehoord uit de kleine profeten? Komen de brieven van Johannes, Petrus en Jacobus net zo veel aan bod als die van Paulus? Kun je de koningen van Israël net zo gemakkelijk opnoemen als de discipelen van Jezus?

Vroeger dacht ik dat wij als Nederlandse Protestanten het helemaal voor elkaar hadden in tegenstelling tot christenen in andere tijden en plaatsen. Dat idee ben ik helemaal kwijt. We hebben nog heel, heel, heel veel te leren. Jouw mailtje helpt daar enorm bij om mezelf ook weer kritische vragen te stellen.

Simon



Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *